Analyse Artikelen

Op 23 september 2026 stond Delcy Rodríguez als interim-president van Venezuela op het podium van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. Op haar revers droeg ze een broche in de vorm van Venezuela, inclusief de Essequibo: ruim twee derde van het grondgebied van buurland Guyana. Rodríguez kwam aan de macht nadat Amerikaanse troepen Nicolás Maduro in januari hadden afgezet. Een dag later vroeg de Guyanese president Irfaan Ali dezelfde zaal om Venezuela te houden aan de komende uitspraak van het Internationaal Gerechtshof. Caracas noemt de grens een koloniale vervalsing uit 1899. Washington noemt het halfrond sinds eind 2025 zijn eigen achtertuin. In die ene broche zitten de twee krachten waar dit stuk over gaat: oude kaarten, en machten die bepalen wie ze mag gebruiken.

Dinsdagochtend 22 september, New York. In zijn laatste toespraak voor de Algemene Vergadering vraagt VN-chef António Guterres de wereld om grenzen te stellen aan kunstmatige intelligentie, en waarschuwt hij voor een ramp op wereldschaal. Even later staat Donald Trump achter hetzelfde spreekgestoelte. Hij kondigt aan dat Amerika het woord "kunstmatig" schrapt: voortaan heet het superintelligentie. Een dag later spreken de topmannen van OpenAI en Anthropic de Veiligheidsraad toe. Het zijn de mannen die de technologie bouwen, en ze pleiten voor internationale afspraken. Drie stemmen in één gebouw, binnen twee dagen, en niemand trapt op de rem.

Op dinsdag 22 september staat Donald Trump voor de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties en stelt hij Iran een keuze. Een deal die het land laat uitgroeien tot een van de grootste ter wereld, of vernietiging — "annihileren", het land "into hell" drijven zonder overlevingskans. Nog geen etmaal later staat diezelfde president zelf op de landingsbaan van Joint Base Andrews, wachtend om Xi Jinping persoonlijk te verwelkomen, terwijl een B-2-bommenwerper en vier F-22's over het decor scheren. Binnen 24 uur schakelt Trump van vernietigingstaal naar staatsbezoek-pracht — en in die omschakeling zit de hele Algemene Vergadering van 2026 samengevat.**

Op zaterdag stond de Iraanse president Masoud Pezeshkian in New Dehli tegenover de kroonprins van Abu Dhabi, Khaled bin Mohamed bin Zayed. Het was het hoogste contact tussen Iran en de Verenigde Arabische Emiraten sinds het begin van de oorlog. Volgens het Iraanse persbureau IRNA spraken de twee af het verleden opzij te zetten. Een dag eerder hadden diplomaten van diezelfde landen tot diep in de nacht onderhandeld over de tekst waarin die oorlog beschreven moest worden. Wat ze eruit kregen, waren 2 paragrafen waarin geen enkel land bij naam wordt genoemd

Op 13 augustus 2026 bezocht Vladimir Poetin het eiland Itoeroep. Volgens Russische staatsmedia sprak hij met de gouverneur, liep hij door een visverwerkingsfabriek, bezocht hij een ziekenhuis en een school, en proefde hij kaviaar. Het is, op het oog, de meest gewone vorm van politiek die er bestaat: een staatshoofd dat een afgelegen provincie bezoekt en laat zien dat de staat er is.

Er zijn oorlogen die een grootmacht begint om haar dominantie te tonen en die eindigen door haar de grenzen ervan te leren. De Britten ontdekten dat in 1956 bij Suez: een militaire operatie die op papier een overwinning was, maar die de wereld liet zien dat het imperium zijn eigen rekening niet meer kon betalen — niet financieel, niet diplomatiek, niet moreel. De campagne werd niet gestaakt omdat Londen op het slagveld verloor, maar omdat de druk van buiten en van binnen samenkwam op een punt waar doorgaan duurder was dan terugtrekken.

Er is een aanname die zeventig jaar lang zo vanzelfsprekend was dat ze zelden werd uitgesproken: de zee is van iedereen. Handelsroutes golden als publiek goed, bewaakt door één zeemacht die er belang bij had dat alles bleef stromen. Wie die aanname vandaag naast de kaart legt, ziet iets anders. In 2026 is doorvaart geen gegeven meer, maar een onderhandelbare toestand — verzekerd, betwist, en in toenemende mate beprijsd.

Toen TSMC op 16 juli 2026 aankondigde nog eens honderd miljard dollar in Amerikaanse productiecapaciteit te steken, werd dat in de financiële pers gelezen als bedrijfsnieuws. Het bedrijf boekte een recordkwartaal (Een nettowinst van 706,6 miljard Taiwanese dollar, omgerekend zo’n 22 miljard dollar, een stijging van 77 procent ten opzichte van een jaar eerder) en verhoogde zijn investeringsbudget voor dit jaar naar 60 tot 64 miljard dollar. De AI-vraag is ontketend, de orderboeken puilen uit, de aandeelhouder juicht.

Wie het Westerse Oekraïnebeleid van de afgelopen jaren op afstand bekijkt, ziet vooral beweging. Toppen, verklaringen, wapenpakketten, nieuwe rode lijnen die telkens opschuiven. Wat men niet ziet, is een eindbeeld. Nergens is helder geformuleerd wat "winnen" betekent, hoe deze oorlog behoort te eindigen, of welke plaats Oekraïne en Rusland in de veiligheidsorde van morgen zouden moeten innemen. De steun is oprecht, maar ze functioneert als reflex, niet als strategie. En een reflex is geen visie. Het is precies dat gebrek — een dossier zonder eindbeeld — dat op de lange termijn de rekening presenteert. Niet alleen aan Rusland, maar aan Oekraïne zelf, aan Europa, en aan de vrede die men zegt te willen.

Er bestaan momenten waarop een wereldmacht een gevecht "wint" en toch iets verliest dat groter is dan het gevecht. In 1956 stuurden Groot-Brittannië en Frankrijk hun troepen naar de Suez-kanaalzone om Egypte te dwingen, en militair gezien wonnen ze. Maar toen Washington financiële en diplomatieke druk uitoefende en de twee oude koloniale machten zich gedwongen terugtrokken, werd duidelijk dat zij hun wil niet langer konden doorzetten zonder Amerikaanse instemming. Suez gold niet als een nederlaag op het slagveld, maar als het symbolische einde van het Britse wereldrijk. Pas jaren later zag men het zo. Op het moment zelf leek het slechts een crisis onder vele.

Er bestaat een soort macht die zich nooit aandient bij de voordeur. Ze komt binnen via een contract, een pilot, een gunst tijdens een crisis. Ze vraagt geen mandaat en zoekt geen debat. Tegen de tijd dat iemand vraagt hoe het zover kon komen, is ze al jaren onderdeel van het meubilair. Twee dossiers die het Nederlandse publieke debat de afgelopen maanden beheersten — het Amerikaanse data-analysebedrijf Palantir en de blokkade van de overname van DigiD-beheerder Solvinity — gaan in de kern over precies dat: niet over één omstreden bedrijf of één omstreden deal, maar over de vraag wie eigenlijk de zeggenschap heeft over de digitale ruggengraat van de staat. En vooral: hoe weinig die vraag werd gesteld toen het ertoe deed.

Er is iets veranderd in de oorlog in Oekraïne, en het is niet wat de meeste mensen denken. De gevechtslinies bewegen amper. De diplomatie staat stil. En toch verschuift er onder de oppervlakte van alles tegelijk: in Moskou, in Kyiv, in de Europese hoofdsteden, in Washington. Wie alleen naar de frontlinie kijkt, mist het verhaal.