Ga direct naar de hoofdinhoud

(Nieuws Artikel: 21/11/2026) Een vredesverklaring zonder oorlogen

Gepubliceerd op 21 november 2026 om 10:00

Donderdagmiddag in Kylin Villa, het staatsgastenverblijf van Shenzhen, poseerden Donald Trump, Xi Jinping en Vladimir Poetin voor de familiefoto. Ze gaven elkaar geen hand. Er kwam geen gezamenlijke persconferentie, en Trump reed direct door naar het vliegveld. Even later stond Poetin als eerste voor de camera's en sprak hij van "een belangrijk hoofdstuk in de geschiedenis van de diplomatie". De eerste top ooit tussen de leiders van de VS, China en Rusland leverde een tekst op die zichzelf een vredesverklaring noemt. De twee oorlogen waar de wereld op wachtte, Oekraïne en Iran, staan er niet in.

Vier punten, geen oorlog

De verklaring die Chinese staatsmedia en Russische functionarissen na afloop publiceerden, telt vier afspraken. De drie landen willen samenwerken aan hervorming van de VN, aan meer productie en levering van geraffineerde aardolieproducten, en aan dialoog om nucleaire risico's te verkleinen. Het vierde punt is respect voor de immuniteit van staatsfunctionarissen, met verzet tegen het Internationaal Strafhof en vergelijkbare organen "als die hun bevoegdheid misbruiken".

De nucleaire dimensie bevat één inhoudelijke zin: een kernoorlog "kan niet gewonnen worden en mag nooit gevoerd worden". Die formule is niet nieuw. Reagan en Gorbatsjov gebruikten haar in 1985, de vijf permanente leden van de Veiligheidsraad herhaalden haar in 2022. Er staan geen limieten in en geen controle. Dat weegt zwaarder nu het laatste Amerikaans-Russische verdrag over strategische kernwapens in februari afliep.

Wat ontbreekt, is concreter dan wat er staat. Oekraïne, Iran en Noord-Korea worden niet genoemd. Kremlinwoordvoerder Dmitri Peskov zei achteraf dat Oekraïne "niet het centrale onderwerp" was. Poetin zelf zei dat er geen ambitieuze doelen waren gesteld en dat niemand tot besluiten was gedwongen. "Liever een vorm van overeenstemming dan geen overeenstemming."

Voor de Europese lezer zit de tastbaarste afspraak in het tweede punt. Meer geraffineerde producten betekent op termijn meer diesel en kerosine op een markt die sinds de sluiting van Hormuz krap is. Trump en Xi spraken daarnaast apart over olietransport door de Straat. Hoe en wanneer dat zich vertaalt naar de pomp, staat nergens.

Wie haalde wie op

De belangrijkste boodschappen van Shenzhen zaten in de choreografie. Toen Trump woensdag landde, stond Xi zelf op het platform. Volgens AFP heeft een Chinese leider in decennia geen buitenlandse gast zo ontvangen. Het was een wederdienst voor Trumps ontvangst van Xi op Joint Base Andrews in september. Poetin, die de avond ervoor aankwam, kreeg die eer niet. Analist Thomas Graham van de Council on Foreign Relations leest dat als een bewust signaal: Poetin mag aan tafel, maar is niet de gelijke van de andere twee.

Woensdagavond schudden Trump en Poetin elkaar de hand bij het welkomstdiner van de APEC-top, met Xi tussen hen in. Het was hun eerste ontmoeting sinds Alaska, augustus 2025. Donderdag volgde het trilaterale gesprek: ruim een uur, inclusief vertaling en drie openingstoespraken. Trump noemde Poetin bij binnenkomst "mijn vriend".

Daarna draaide het beeld. Geen handdruk op de foto, geen slotverklaring van de drie samen. Poetin pakte het podium dat de anderen lieten liggen. Een video van het Kremlin toont hem terwijl hij Xi bedankt en zegt dat niemand had verwacht dat het "zo goed zou gaan". Russische staatsmedia brachten de dag als een overwinning in legitimiteit. Kremlinadviseur Joeri Oesjakov had de top vooraf al een "showstopper" genoemd.

Drie leiders, drie publieken

Wie de uitspraken naast elkaar legt, ziet dat de drie elkaar weinig te zeggen hadden. Ze spraken elk een ander publiek toe, en de verklaring is wat er overbleef toen die drie verhalen moesten passen in één tekst.

Rusland wilde erkenning:

Poetin zei dat hij en Trump een "zekere nabijheid" in waarden delen en dat de relatie met Washington kan verbeteren. In dezelfde persconferentie herhaalde hij zijn voorwaarden voor Oekraïne. Kyiv en Europa zijn volgens hem "nog niet klaar" voor compromissen. Oekraïne heeft recht op veiligheid, "maar niet ten koste van Rusland". Militaire samenwerking tussen de EU en Kyiv noemde hij problematisch, buitenlandse troepen in Oekraïne wees hij af. Hij hoopt dat het format terugkomt. Graham vat de Russische winst samen: één foto naast de Amerikaanse en Chinese leider, en het bewijs dat Europa's poging om Rusland diplomatiek te isoleren is mislukt.

China wilde regie.

Xi noemde de top "positief, constructief en vruchtbaar" en riep op het denken uit de Koude Oorlog los te laten. Zolang de dialoog niet stopt, zei hij, "blijft er hoop op vrede". Beijing organiseerde, bepaalde de agenda en hield Taiwan buiten de deur: aan de vooravond noemde het de kwestie "puur intern". Rush Doshi, oud-medewerker van de Nationale Veiligheidsraad, ziet een sterk beeld van Xi in het midden van de zaal, zonder inhoudelijke winst. Dat vormt ook geen probleem voor China: wie de tafel levert, hoeft zich nergens aan te binden.

De VS wilden een historisch moment.

Trump zei dat de drie "geschiedenis schrijven" en dat eerdere presidenten gesprekken met tegenstanders uit de weg gingen. Zijn inzet was een gesprek over kernwapenvoorraden; dat bleef bij een herhaalde zin. Doshi wijst erop dat het trilaterale gesprek twee keer zo lang duurde als Trumps Quad-overleg met Japan, India en Australië, eerder die week. Hij leest dat als voorrang voor grootmachten boven bondgenoten.

Zo had elk zijn eigen winst. Poetin kreeg erkenning, Xi de regie, Trump een foto. De vraag welke van de drie verhalen klopt, bleef open.

Multipolair, maar voor wie

De dag voor de top spraken Xi en Poetin af dat ze werken aan een "eerlijkere multipolaire wereldorde". Xi noemde de banden met Rusland "zo vast als een berg in wind en regen". In hun woordgebruik betekent multipolair: geen Amerikaanse scheidsrechter meer, geen westerse sancties als drukmiddel, de VN als centrum.

Shenzhen leek daar in vorm op. De VS zaten aan tafel als één van drie, niet als leider van een westers blok. Trump tekende een tekst met twee punten uit het Russisch-Chinese repertoire: VN-hervorming en een afwijzing van het Strafhof, dat sinds 2023 een arrestatiebevel tegen Poetin heeft uitstaan. Voor Moskou en Beijing telt die handtekening waarschijnlijk zwaarder dan de inhoud.

In de praktijk was het een rangorde. Drie machten bespraken oorlogen terwijl de betrokken landen buiten stonden. Rusland zat als gelijke aan tafel, terwijl het economisch een fractie is van de andere twee; de ontvangst op het vliegveld liet zien dat Beijing dat ook weet. De Franse minister van Buitenlandse Zaken Jean-Noël Barrot zei dat de drie het "fundamenteel over alles oneens" zijn, en dat de drie grootste machten de VS, China en de EU zijn, niet Rusland.

Europa organiseerde zijn eigen beeld. Terwijl in Shenzhen werd vergaderd, kwamen de steunlanden van Oekraïne in Berlijn bijeen. De Canadese premier Mark Carney, zelf in Shenzhen voor APEC, zei dat de sancties tegen Rusland worden opgevoerd zolang de oorlog duurt. Kyiv blijft herhalen dat er zonder de EU geen regeling mogelijk is. De angst voor een "Jalta 2.0", waarin grootmachten invloedssferen verdelen, deed het Kremlin af als "spelletjes van politicologen". CFR-voorzitter Michael Froman vindt die angst ook overdreven: het beeld woog zwaarder dan de inhoud.

Wat er verandert, en wat niet

Geen enkel conflict is in Shenzhen opgelost of bevroren. Het aparte gesprek tussen Trump en Poetin ging volgens Graham vooral over Oekraïne, zonder zichtbare vooruitgang op grondgebied of veiligheidsgaranties. Een Poetin die zich internationaal erkend voelt, heeft weinig reden om toe te geven. Dat is mijn lezing; Poetin noemde de top "zeer nuttig", maar noemde geen toezeggingen.

Het handelsconflict tussen Washington en Beijing heeft alleen een adempauze. Het bestand is verlengd tot 10 januari, maar de leveringen van zeldzame aardmetalen blijven volgens het Amerikaanse ministerie van Financiën achter bij wat China beloofde. Doshi noemt de ontspanning een "tactische pauze". Het nucleaire overleg is het enige punt waar iets uit kan groeien. Analist Erin Dumbacher vermoedt dat Xi en Poetin daarmee vooral willen voorkomen dat Amerikaanse bondgenoten als Duitsland, Japan, Polen en Zuid-Korea eigen kernwapens ontwikkelen.

De eerste toetsen liggen dichtbij. In december is de G20 in Miami. Het Kremlin liet eerder weten dat Poetins komst afhangt van de voortgang op werkniveau en in Shenzhen. In januari loopt het handelsbestand af. Trump komt daarbij verzwakt uit de tussentijdse verkiezingen, waarvan hij de uitslag "corrupt" noemt. Een president met een lastig Congres zoekt vaak winst in het buitenland, waar hij vrijer staat. Het Congres kan tegelijk harder optreden tegen China en Rusland.

In Shenzhen tekenden drie machten voor vrede zonder de oorlogen te noemen, en daarmee bevestigden ze vooral wie er voortaan aan tafel zit.

Bronnen:

Euronews (inhoud verklaring, uitspraken leiders, Barrot, choreografie); Council on Foreign Relations (Froman, Doshi, Graham, Fix, Dumbacher); The Copenhagen Post (persconferentie Poetin); Axios (Kylin Villa, ICC-passage); AFP via Arab News (ontvangst Trump, Carney); SCMP (Xi-Poetin, multipolaire orde); TASS ("showstopper", Oesjakov); OilPrice (handelsbestand tot 10 januari, zeldzame aardmetalen); Kyiv Post (G20-voorwaarde Kremlin); Brussels Signal(positie Kyiv).

Niet onafhankelijk geverifieerd: de inhoud van het aparte gesprek Trump-Poetin (alleen bekend via uitspraken achteraf en analisten), de Kremlinvideo met Poetins dank aan Xi, en de Russische kwalificaties via TASS. De duur van het trilaterale gesprek verschilt per bron (een uur tot negentig minuten). Uitspraken van het Kremlin en Chinese staatsmedia zijn als claim weergegeven. De interpretatie van wat de drie leiders wilden uitstralen is van de auteur.

Reactie plaatsen

Reacties

Er zijn geen reacties geplaatst.