Ga direct naar de hoofdinhoud

(Nieuws Artikel: 17/11/2026) Eén tafel in Shenzhen, drie agenda's

Gepubliceerd op 17 november 2026 om 09:00

Maandagochtend, bij zijn vertrek uit het Witte Huis naar Azië, kreeg Donald Trump twee vragen over Oekraïne. Op de eerste antwoordde hij dat hij donderdag in Shenzhen met Xi Jinping en Vladimir Poetin over "my favorite subject" gaat praten, een week nadat zijn eigen regeringsfunctionarissen hadden gezegd dat Oekraïne daar niet op de agenda stond. Op de tweede, waarom het Oekraïense leger al dagen met een begrensde satellietverbinding vecht, zei hij: "I haven't heard that." Kyiv zit donderdag niet aan tafel.

Drie hoofdsteden, drie omschrijvingen

De ontmoeting van 19 november, in de marge van de APEC-top, is volgens het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken de eerste keer dat de leiders van China, Rusland en de Verenigde Staten fysiek samenkomen. Over wat ze bespreken lopen de aankondigingen uiteen. Beijing spreekt van een gedachtewisseling over "wereldvrede" en strategische stabiliteit tussen grote mogendheden, en noemt geen enkel conflict bij naam. Amerikaanse functionarissen noemden vorige week kernwapens en Iran. Het Kremlin legt de nadruk op Oekraïne, en sinds maandag doet Trump dat zelf ook.

Kremlin-adviseur Joeri Oesjakov zei maandag dat Moskou uitgaat van een gezamenlijk communiqué. Hij voegde eraan toe dat de drie presidenten anders elk een eigen beoordeling zullen geven. De agenda was op dat moment nog in voorbereiding. Zo'n voorbehoud, drie dagen voor de top, wijst erop dat de slottekst nog niet vastligt.

Poetin en Xi spreken elkaar een dag eerder al met zijn tweeën, hun vijfde contact dit jaar, en Poetin neemt zeven ministers mee. Daarnaast wordt volgens het Kremlin een apart gesprek tussen Poetin en Trump geregeld. Trump opperde ook een ontmoeting met de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un. Of die er komt, is volgens hem aan de gastheer: "That's up to President Xi."

Een ruil die alleen Zelensky heeft beschreven

Wat er over Oekraïne te bespreken valt, is de afgelopen dagen concreter geworden, al komt de informatie van één kant. Zelensky zei vrijdag tegen journalisten dat Amerikaanse onderhandelaars hebben gevraagd of Oekraïne zijn troepen uit de Donbas zou terugtrekken in ruil voor NAVO-lidmaatschap. Het gaat om het deel van de regio dat Oekraïne nog in handen heeft en dat Rusland niet heeft kunnen veroveren. Een uitgewerkt voorstel ligt er volgens hem niet. Het State Department reageerde niet op vragen van Newsweek en een reactie van het Kremlin ontbreekt, dus de ruil bestaat vooralsnog alleen in Zelensky's weergave.

Hij stelde er voorwaarden bij: geen neutraliteit, geen erkenning van bezet gebied als Russisch, en een formeel aanbod gaat eerst naar de bevolking. Eerdere Amerikaanse uitspraken wijzen een andere kant op. Trump sloot lidmaatschap in augustus 2025 uit, en minister Rubio wees vorige maand op de unanimiteit die de NAVO daarvoor nodig heeft. Voor Poetin geldt Oekraïens lidmaatschap als rode lijn. Na de driezijdige gesprekken van 10 en 11 november in Abu Dhabi ontving hij op 12 november de gezanten Witkoff en Kushner in het Kremlin.

Europa heeft sinds 13 november een eigen delegatie voor de onderhandelingen: de EU-instellingen en de "E5" van Frankrijk, Duitsland, Italië, Polen en het Verenigd Koninkrijk. Die zit donderdag evenmin in Shenzhen.

Honderd mijl per uur

Zelensky meldt sinds 12 november forse storingen van Starshield, de militaire variant van Starlink. Bronnen bij het Oekraïense ministerie van Defensie noemden tegenover Interfax-Ukraine een snelheidsgrens van 161 kilometer per uur, honderd mijl, boven al het bezette gebied. Dat raakt de onderscheppingsdrones waarmee Oekraïne Russische aanvalsdrones neerhaalt voordat ze eigen gebied bereiken. Volgens Zelensky zijn daardoor aanvallen op transformatorstations geslaagd; dat verband is zijn lezing en is niet onafhankelijk vastgesteld.

Over de oorzaak bestaan drie versies. SpaceX zei tegen Axios dat er "geen verandering" is en sprak tegenover Kyiv van een technisch probleem. Rubio zou volgens Zelensky hebben gezegd dat Starshield meer onder de Amerikaanse regering valt dan onder het bedrijf. Trump zegt er niets van te weten. In het Congres eist de tweepartijdige Ukraine Caucus uitleg en herstel van de volledige toegang.

Voor de afgelopen week noemt Zelensky ruim 2.300 aanvalsdrones, 1.590 glijbommen en 15 raketten; dat zijn Oekraïense cijfers. Maandagavond waarschuwde hij voor een grote luchtaanval in de uren daarna. Hij zei ook dat Noord-Korea Rusland inmiddels tientallen ballistische raketten per maand levert. Dat is het land waarvan Trump de leider deze week mogelijk ontmoet.

Brussel maakt over, Parijs rekent

Op dezelfde maandag maakte de EU 1,71 miljard euro over uit de lening van 90 miljard, de achtste defensietranche. Premier Koretskyi telt daarmee 14,6 miljard euro aan defensiegeld via dit kanaal. Ook kreeg 7,9 miljard euro aan begrotingssteun groen licht. Ter vergelijking: voor 2027 verwacht Kyiv, mét de lening, een tekort van 70 miljard euro.

Wie dat gat dicht, is een politieke vraag geworden. Marine Le Pen, die de peilingen voor de Franse presidentsverkiezingen van april 2027 aanvoert, bevestigde maandag na een gesprek met de Oekraïense ambassadeur dat ze de financiële steun wil stopzetten. De Franse overheidsfinanciën laten die volgens haar niet meer toe. Bestaande toezeggingen, waaronder die rond de EU-lening, wil ze nakomen, en materieel en humanitaire hulp blijven mogelijk. Het Kiel Institute becijfert de Franse bijdrage sinds 2022 op zo'n 27 miljard euro. De ambassadeur had bij publicatie nog niet gereageerd.

Ook tegenover Poetin zelf loopt de westerse lijn uiteen. Washington heeft hem uitgenodigd voor de G20 in Miami in december. De Britse premier Burnham zei volgens The Economist dat hij in november 2027 niet naar de top in Manchester komt, waarna een Russische gezant via staatspersbureau RIA Novosti dreigde met "serious consequences".

Wie de week overziet, ziet een patroon, en dat is mijn lezing: over Oekraïne wordt op drie plekken tegelijk beslist, in Shenzhen, bij een Amerikaans ruimtevaartbedrijf en in de Franse verkiezingscampagne. Op geen van die plekken heeft Kyiv zelf de hand aan de knop.

Drie vliegdekschepen, geen einddatum

Het tweede onderwerp van donderdag is Iran. Maandag kwam de USS Theodore Roosevelt aan in het Midden-Oosten. Daarmee liggen er drie Amerikaanse vliegdekschepen, volgens persbureau AP een ongebruikelijk hoog aantal. De andere twee handhaven de blokkade van Iraanse scheepvaart. Dezelfde avond zei vicepresident Vance bij Fox News dat Trump het conflict niet laat uitlopen op een "forever war". Zelfs twee jaar noemde hij te lang, maar een plan of datum gaf hij niet.

Vance had eerder zelf de oorlog aangewezen als oorzaak van het Republikeinse verlies bij de midterms van 3 november. Volgens een Reuters/Ipsos-peiling wil 71 procent van de Amerikanen dat het conflict eindigt. De Democraten, die de Congresverkiezingen wonnen, beloven dat ook, en de overheidsfinanciering loopt af op 11 december. Reuters meldt dat Trump nieuwe aanvallen wil uitstellen zolang Iran of de Houthi's niet provoceren, mede op verzoek van Saoedi-Arabië en Turkije. Dat spreekt tegen de lezing dat het derde vliegdekschip een aanval aankondigt; het kan evengoed de blokkade versterken.

De oorlog zelf gaat door. Bahrein meldde zondag meerdere onderschepte Iraanse aanvallen; de Revolutionaire Garde claimt zes drones op een Amerikaans radarstation, wat niet onafhankelijk is bevestigd. Minister Bessent van Financiën voorspelt een krimp van de Iraanse economie van meer dan 25 procent in het komende jaar, een Amerikaanse prognose. In Muscat spraken de ministers Araghchi en Albusaidi dinsdag over veilige zeecorridors en het openhouden van kanalen voor "outstanding issues". De zeggenschap over de vaarroutes in de Straat van Hormuz blijft het struikelblok.

Nieuwe chipregels op de dag van vertrek

Het derde dossier reist mee zonder op een aangekondigde agenda te staan. Op de dag dat Trump vertrok, beperkte het Amerikaanse ministerie van Handel per direct de toegang op afstand tot geavanceerde chips en servers. Buitenlandse datacenters met klanten uit China, Rusland, Iran en Cuba moeten hun eindgebruikers identificeren. Voor chipverkoop aan Indonesië, Maleisië, Singapore, Thailand en Brazilië gelden extra vergunningseisen. Aanleiding is het Singaporese Megaspeed, dat ervan wordt verdacht Nvidia-chips naar China door te sluizen.

Trump zelf sloeg een andere toon aan. De zaak rond oud-Nvidia-topman Jensen Huang heeft de nationale veiligheid volgens hem niet geschaad, wat volgens TechCrunch ingaat tegen de bevindingen van zijn eigen inlichtingendiensten. Over de verhouding met Beijing zei hij: "We're having a very good relationship with China right now." Minister Bessent verweet het ministerie van Handel juist te laat te hebben ingegrepen.

Voor Nederland is één detail van belang. In de Senaat liggen voorstellen die bondgenoten als Nederland en Japan onder druk zetten om dezelfde beperkingen in te voeren. Dat raakt ASML, ongeacht wat er donderdag wordt afgesproken.

Wat donderdag kan opleveren

Een verdrag wordt niet verwacht en een gezamenlijke verklaring is onzeker. Het is goed mogelijk dat de top vooral symbolisch blijft; Oesjakov sprak zelf van de "symboliek" van de ontmoeting. De onderwerpen liggen er wel: een gepolste ruil van Donbas tegen NAVO-lidmaatschap, een oorlog met Iran die Washington wil beëindigen zonder te zeggen hoe, en een technologiestrijd waarin dezelfde regering op één dag aanscherpt en geruststelt.

Drie leiders praten donderdag over twee oorlogen, en geen van de landen waar gevochten wordt zit erbij.

Bronverantwoording:

dit artikel is gebaseerd op berichtgeving van 14 tot en met 17 november 2026 van AP, Reuters (via The Moscow Times en Iran International), AFP/France 24, Anadolu, Kyiv Independent, European Pravda, Interfax-Ukraine, Ukrinform (op basis van Le Monde), Newsweek, NBC News, ABC News, Jerusalem Post, TRT World, TechCrunch, TASS en Xinhua. De artikelen van South China Morning Post, The Guardian en Al Mayadeen waren niet rechtstreeks te raadplegen; hun inhoud is via andere media nagegaan. Niet onafhankelijk geverifieerd: Zelensky's weergave van het Amerikaanse idee van Donbas tegen NAVO-lidmaatschap, het verband tussen de Starshield-begrenzing en geslaagde Russische aanvallen, de Oekraïense aanvalscijfers en de Noord-Koreaanse leveringen, de claims van Bahrein en de Revolutionaire Garde, de prognose van Bessent en de uitspraken van Kremlin-functionarissen via Russische staatsmedia. Lavrovs weergave van een gesprek met de Finse president Stubb is weggelaten omdat die alleen uit Russische staatsmedia komt.

Reactie plaatsen

Reacties

Er zijn geen reacties geplaatst.