In de nacht van dinsdag op woensdag kregen inwoners van Kaunas, de op een na grootste stad van Litouwen, een waarschuwing om te schuilen. Minstens vier drones waren tijdens Oekraïense aanvallen op Rusland het Baltische luchtruim binnengevlogen. NAVO-toestellen stegen op, twee pogingen om een drone neer te halen mislukten, en Finland sloot tijdelijk een deel van de Finse Golf. Aan de Russische kant van de Oostzee stond de haven van Ust-Luga in brand. Een paar uur later begon in Abu Dhabi de tweede dag van gesprekken tussen de Verenigde Staten, Rusland en Oekraïne. Het centrale thema was volgens de Russische delegatieleider de toekomstige veiligheid van Europa. Europa zelf zat niet in de kamer.

Een ruil, en verder vooral woorden

De eerste trilaterale ronde sinds februari duurde twee dagen. Ruim vier uur op dinsdag, ongeveer twee op woensdag. Er kwam één concreet resultaat uit, een grootschalige gevangenenruil. De Russische delegatieleider Vladimir Medinsky en zijn Oekraïense tegenhanger Rustem Umerov bevestigden de afspraak allebei, al noemde Medinsky haar een akkoord "in principe". Aantallen ontbreken nog. Zelensky sprak van 1.000 of 1.500 gevangenen per kant, Medinsky beloofde details "binnenkort". Ter vergelijking na de vorige ronde in Abu Dhabi, in februari, ruilden beide landen 314 gevangenen, en dat gebeurde nog dezelfde dag.

Op veiligheidsgaranties voor Oekraïne zien beide kanten vooruitgang. De Amerikaanse gezant Jared Kushner sprak van "significante", Umerov van "enorme" vooruitgang. Wat die vooruitgang inhoudt, zei geen van beiden.

Over grondgebied bewoog niets. Kushner noemde het "het moeilijkste" onderwerp. Volgens Axios eist Rusland de hele Donbas, terwijl Oekraïne het gebied langs de huidige frontlijn wil verdelen. Medinsky beloofde op de Russische staatstelevisie dat "elke centimeter van ons land" aan Rusland wordt teruggegeven. Trump had vooraf gezegd dat Oekraïne zou eindigen met "een iets andere vorm". Zelensky beschuldigde Moskou ervan zijn terreinwinst te overdrijven: "Ik kan ook een kaart voor hem tekenen waarop ik heel Rusland bezet."

Wie bepaalt wat eerst komt

Achter garanties en grond zit een strijd over de volgorde, en elke partij heeft een andere.

Moskou wil eerst praten over een nieuwe veiligheidsarchitectuur in Europa en pas daarna over een staakt-het-vuren, zei minister Sergej Lavrov. Medinsky noemde de Europese veiligheid na afloop het centrale thema en gebruikte daarbij een medisch beeld: "het hele organisme is ziek", in Oekraïne is "gewoon een abces opengebarsten" en "een pleister lost dit niet op". Kyiv wil het omgekeerde. Eerst een einde aan de gevechten, dan een nieuw Europees kader, aldus een bron rond de Oekraïense delegatie. De EU houdt officieel vast aan een staakt-het-vuren als eerste stap. Washington ziet de knoop ergens anders. Volgens Amerikaanse functionarissen doet geen van beide partijen territoriale concessies zolang onduidelijk is hoe het veiligheidslandschap na de oorlog eruitziet.

Daarom stuurt Washington eerst op garanties, en juist daar verschuift iets. Minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio zei in Parijs dat die garanties "natuurlijk iets moeten zijn waar ook Rusland mee instemt". Ruslandkenner Andrew Weiss van de denktank Carnegie wijst erop dat Republikeinse en Democratische regeringen decennialang hebben volgehouden dat Moskou een stem heeft in Europese veiligheidskwesties, maar geen veto. Of Rubio die grens verlegt, is een kwestie van interpretatie. 

Europa op de gang

Europese diplomaten waren wel in Abu Dhabi, net als de hoogste NAVO-commandant in Europa, generaal Alexus Grynkewich. Volgens Umerov overlegde de Oekraïense delegatie met vertegenwoordigers van Europese regeringen, de EU en de NAVO, die geen deel uitmaakten van de driegesprekken. Kushner en Witkoff spraken vooraf apart met gezanten van Oekraïne, de EU, de NAVO, Duitsland, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en Italië. Nederland stond niet op die lijst.

Of Europa aan tafel hoort, hangt af van wie je het vraagt. Rubio wil de Europeanen er "uiteindelijk" bij. Zelensky vindt het "tijd" dat Europa een vertegenwoordiger kiest. Medinsky ziet voorlopig geen rol: "We hebben van Europese landen geen enkel concreet vredesvoorstel ontvangen, dus het is onduidelijk waarover we zouden moeten praten." Europa kon volgens hem beter leren van "het gezonde verstand en realisme" van de Amerikaanse gezanten. Volgens de Financial Times zijn Europese diplomaten wel bereid met Moskou te praten over beperkingen op raketplaatsingen en over het Open Skies-verdrag. Op tafel ligt zo'n voorstel kennelijk nog niet.

Over de veiligheid van Europa wordt dus gesproken, maar vooral tussen Moskou en Washington. Medinsky zei dat zelf: "Samen met de Amerikaanse kant hebben we hierover van gedachten gewisseld."

Intussen raakt de oorlog Europa langs andere wegen. Naast de drones boven de Baltische staten beschuldigt Frankrijk een aan de Iraanse Revolutionaire Garde gelieerde eenheid, Shahid Kaveh, van een cyberaanval op de koelsystemen van meer dan 700 winkels in oktober, met schade van tientallen miljoenen euro's. Teheran noemt dat "ongegrond". In Polen zijn twee Oekraïners opgepakt op verdenking van spionage en sabotage voor Russische diensten.

Minder bommen, meer regie

Dezelfde Rubio die in Parijs over Oekraïne sprak, legde daar ook de lijn tegenover Iran uit: "De economische campagne is zo verwoestend dat er op dit moment geen noodzaak is voor grote gevechtsoperaties." Trump zei na een gesprek met de Qatarese premier dat de VS "locked and loaded" zijn, maar noemde nieuwe aanvallen "vrij onwaarschijnlijk", omdat de Golfbondgenoten de status quo verkiezen.

Zo loopt er één lijn door beide oorlogen. Washington beperkt zijn eigen militaire risico en probeert de uitkomst te sturen met geld en agenda. Een blokkade en sancties tegen Iran, een onderhandelingskader voor Oekraïne en Europa dat in Washington is geschreven. Het verband tussen de twee dossiers is concreet. De vorige Oekraïne-gesprekken liepen in februari vast toen de aandacht van Washington naar de oorlog met Iran verschoof. Negen maanden later, nu de VS bij Iran militair terugschakelt, komt het Oekraïne-spoor weer op gang.

Regie werkt alleen als de andere partijen het script volgen. In de Golf doen ze dat niet. Rezaei, secretaris van de Iraanse Nationale Veiligheidsraad, zegt dat er geen onderhandelingen met Washington zijn. Iran stelde zeven voorwaarden en vond het eerste Amerikaanse antwoord "onvoldoende". Teheran biedt aan de Straat van Hormuz binnen twee dagen te heropenen, als de VS onder meer de blokkade opheffen, tegoeden vrijgeven en de oliesancties schrappen. Op X schreef Rezaei aan Washington: "FOLD YOUR HAND".

Op de dag van Rubio's uitspraak meldde het Emiraatse oliebedrijf ADNOC schade aan een schip in Emiraatse wateren. De Britse maritieme dienst UKMTO meldde een tanker die voor de kust van Oman door een projectiel was geraakt. De Revolutionaire Garde zei dat drie tankers in de Straat in brand stonden. Of het om dezelfde schepen gaat, is onduidelijk.

De rekening thuis

De terughoudendheid heeft een binnenlandse achtergrond. Volgens AFP waren de door de Hormuz-blokkade opgedreven olieprijzen een belangrijke factor in de nederlaag van Trumps Republikeinen bij de midterms van vorige week. De Iraanse analist Ali Bigdeli ziet het effect aan beide kanten: de Amerikanen zijn flexibeler geworden, Iran juist "enigszins" minder.

Minister van Defensie Pete Hegseth staat zelf onder vuur. De Republikein Thomas Massie diende een resolutie in om hem af te zetten, onder meer vanwege de oorlog met Iran, en Democraten zeggen die te steunen. In zijn eerste persbriefing sinds mei noemde Hegseth het "een farce" en "sabotage", en verdedigde hij de impopulaire oorlog als een "moedige en historische inspanning". Dat was dezelfde dag waarop Rubio uitlegde waarom er niet meer gevochten hoeft te worden. Trump staat achter Hegseth. Afzetting vergt een tweederdemeerderheid in de Senaat en is dus onwaarschijnlijk.

Ook de partner waarmee de VS de oorlog eind februari begon, staat zwakker. Het nieuwe Israëlische parlement is dinsdag beëdigd zonder regering. Het blok van Netanyahu heeft 53 van de 120 zetels. Oud-legerchef Gadi Eisenkot kreeg de opdracht een kabinet te vormen, gesteund door fracties met samen 67 zetels. Op dezelfde dag waarschuwde Netanyahu dat Israël binnenkort zal worden geconfronteerd met "internationale druk om een Iran met kernwapens te accepteren".

Donderdag in Moskou

Kushner en Witkoff reizen donderdag naar Moskou voor een gesprek met Poetin, en spreken dezelfde dag in Dublin met Zelensky, aan de rand van een Europese top. Wat ze meenemen, is onbekend. Kremlinadviseur Joeri Oesjakov zei alleen: "Ze brengen iets mee." Volgens Lavrov bepaalt Poetin de volgende stappen op basis van wat hij van de Amerikanen hoort. Zelensky wil daarna "opnieuw onze posities afstemmen". De Oekraïense onderhandelaar Davyd Arakhamia ziet "goed momentum" voor een akkoord voor Nieuwjaar. Medinsky zegt dat Rusland "hoe dan ook" al zijn doelen bereikt.

Het ritme is bekend. Op 2 december 2025 zaten dezelfde gezanten bij Poetin, terwijl Zelensky in Dublin wachtte op de signalen uit Moskou. In februari eindigde de vorige ronde in Abu Dhabi met een gevangenenruil en zonder gezamenlijke verklaring.

Intussen gaat de energieoorlog door. Oekraïense droneaanvallen hebben sinds eind oktober ongeveer 30 procent van de Russische raffinagecapaciteit stilgelegd, melden industriebronnen aan Reuters. De Britse minister van Buitenlandse Zaken Ed Miliband sprak in Parijs van een impasse van "geen oorlog, geen vrede", die Europese landen "diepe economische pijn" bezorgt.

Elf maanden na de vorige keer zitten dezelfde gezanten weer bij Poetin, en ook nu hangt wat er daarna gebeurt af van wat hij ervan vindt.

Bronverantwoording.

Dit artikel is gebaseerd op berichtgeving van 10 en 11 november 2026 van onder meer Reuters (via Al-Monitor), AFP (via Al-Monitor, Asharq Al-Awsat en Oman Observer), AP (via PBS, NPR en Africanews), NOS, Kyiv Independent, Kyiv Post, Meduza, NV, UNN, Ukrainska Pravda, RTÉ, Irish Examiner, Axios, Military Times, ABC, Anadolu, Al Jazeera, Times of Israel en TASS. Politico Europe, The Guardian, The Hindu en Al Arabiya waren niet direct toegankelijk; de inhoud van die stukken is via andere media gereconstrueerd. Niet onafhankelijk geverifieerd zijn: de aantallen voor de gevangenenruil (Zelensky); de agenda van de gesprekken zoals Medinsky die beschrijft (Russische staatstelevisie, via TASS en Reuters); de standpunten over territorium en volgorde die anonieme Amerikaanse en Oekraïense bronnen aan Axios en Ukrainska Pravda gaven; de bereidheid van Europese diplomaten tot wapenbeheersingsgesprekken (anonieme bronnen, via de Financial Times); de Franse toeschrijving van de cyberaanval aan Shahid Kaveh; de uitspraken van Rezaei (afkomstig uit een interview met Al-Mayadeen, doorgegeven door Reuters en TASS); de melding van drie brandende tankers (Revolutionaire Garde); en de daling van de Russische raffinagecapaciteit (anonieme industriebronnen, via Reuters). Of de drones boven de Baltische staten Oekraïens of Russisch waren, is volgens de Litouwse defensie niet vastgesteld. Het verband tussen de Amerikaanse terughoudendheid bij Iran en de hervatting van het Oekraïne-spoor is een interpretatie van de auteur.