Op vrijdag 31 oktober opende Marco Rubio in Atlanta de G20-ministersvergadering met een waarschuwing over bedreigde scheepvaart en energievoorziening. Bij de monding van de Straat van Hormuz lag die dag volgens de Iraanse Revolutionaire Garde een supertanker met ruim twee miljoen vaten olie verlaten te branden. Drie Arabische functionarissen uit de Golf vertelden de Amerikaanse zender MS NOW dat Washington hun landen had gevraagd zich voor te bereiden op 'een korte, intensieve aanvalsronde' op Iran, al op 4 november. Op dezelfde bijeenkomst zei Rubio over Oekraïne: 'Ik weet niet of een onderhandelde vrede haalbaar is.'

Een datum die rondgaat

De datum kwam niet uit het niets. Op 22 oktober meldde de New York Times dat Amerikaanse en Israëlische strijdkrachten plannen hadden opgesteld voor een korte, intensieve aanvalsronde na de Amerikaanse midterms van 3 november. Op 27 oktober schreef de Wall Street Journal dat meerdere Golfstaten was gevraagd zich daarop voor te bereiden. Volgens die berichtgeving verplaatsen de VS een Patriot-systeem, vullen ze munitie aan en maken ze bommenwerpers klaar. AP bevestigde op 30 oktober de waarschuwingen aan partners, met de kanttekening dat Trump nog geen besluit had genomen. MS NOW voegde er een dag later de datum aan toe.

Washington houdt intussen elke uitkomst open. State Department-woordvoerder Tommy Pigott dreigde met 'consequenties' als Teheran doorgaat met wat hij 'kwaadaardige activiteiten' noemde. Trump zei op 28 oktober dat Iran misschien 'wacht op de verkiezingen'. Twee dagen later, tegen radiozender KCMO: 'Het wordt binnenkort afgerond', hoe dan ook. 'We hebben een garantie nodig dat er nooit een kernwapen komt.' Volgens Fox News dringt Netanyahu aan op nieuwe aanvallen. Dat is een claim op basis van anonieme bronnen.

Teheran antwoordde met een geschreven verklaring van opperste leider Mojtaba Khamenei, die sinds de dood van zijn vader bij de aanvallen in februari niet in het openbaar is gezien. Bij een nieuwe aanval bepalen volgens hem de Iraanse strijdkrachten wanneer en onder welke voorwaarden die eindigt. Het antwoord moet 'geografisch onbegrensd' zijn. Hij liet de doelenlijst bijwerken met alle 'materiële en immateriële bezittingen' van de VS en Israël.

Intussen loopt er een diplomatiek kanaal. Iran ontving een brief van vicepresident Vance, waarna een Qatarese delegatie naar Teheran reisde. Een antwoord was er volgens Iraanse media nog niet. De Golfstaten zelf proberen te remmen. Ze vrezen voor hun ontziltingsinstallaties en olieterminals, en volgens een regionale functionaris kunnen sommigen bezwaar maken tegen aanvallen vanaf bases op hun grondgebied. Washington wacht daar niet op: sinds 23 oktober moet niet-essentieel Amerikaans overheidspersoneel Saoedi-Arabië verlaten, na Houthi-aanvallen op luchthavens en infrastructuur.

Wie bepaalt de route

Op zee loopt de week al vooruit. De Revolutionaire Garde meldde vrijdag eerst drie, later vier tankers die op mijnen waren gelopen. Volgens Teheran negeerden ze radiowaarschuwingen om de zuidelijke doorgang niet te gebruiken, een route die Iran 'niet toegestaan' noemt. De VS spreken dat tegen. CENTCOM-commandant Brad Cooper zegt dat de internationaal erkende routes van Iraanse mijnen zijn geruimd.

Wat onafhankelijk vaststaat, is ernstig genoeg. Het Britse maritieme meldpunt UKMTO registreerde op 29 oktober explosieven die boven de waterlijn van een tanker waren bevestigd, zo'n 25 zeemijl ten noordoosten van het Omaanse Khasab. De brand in de machinekamer werd geblust. Een ander schip werd ten zuiden van het Iraanse eiland Lavan door een onbekend projectiel geraakt. Oman redde 25 bemanningsleden van de brandende tanker RITI. Volgens UKMTO was oktober de maand met de meeste maritieme incidenten sinds het begin van het conflict.

De kern van het geschil is wie de route bepaalt. Iran claimt het recht om schepen te laten betalen voor navigatie en milieubescherming. Pigott antwoordde dat geen enkel land een internationale waterweg mag controleren en er tol over mag heffen. Teheran beschuldigt de VS op zijn beurt van een aanval op twee vissersboten bij het eiland Qeshm, met twee vermiste vissers. Anadolu meldt een drone-aanval, zonder dader te noemen.

Diesel, raffinaderijen en Patriots

Leg de week naast elkaar en een patroon wordt zichtbaar: diplomatie en oorlogsvoorbereiding lopen op dezelfde klok. Elke partij praat over een akkoord en treft tegelijk voorbereidingen voor het moment waarop het uitblijft. In Oekraïne is dat het duidelijkst rond de Russische raffinaderijen.

De Wall Street Journal meldde op 29 oktober dat het Oekraïense leger sinds half oktober zijn aanvallen op Russische raffinaderijen had gepauzeerd, onder druk van Trump, en dat die pauze tot na de midterms zou duren. Reuters kon dat niet bevestigen. De achtergrond is de dieselprijs. Trump raakte gefrustreerd over de aanvallen op Russische energie terwijl de diesel recordhoogtes bereikte. Hij kondigde een deal aan om diesel van Moskou te kopen en zette sancties opzij die hij in september zelf had ondertekend.

Zelensky had eerder gezegd dat een nieuwe pauze alleen kan als Oekraïne meer Patriots krijgt. Dat was voor hem 'het minimum'. Op 30 oktober keurde het State Department de verkoop goed van 500 PAC-3 MSE-raketten, ter waarde van $2,1 miljard. Er gaat geen Amerikaans geld in: Canada, Duitsland en Noorwegen betalen mee, samen met geld uit de EU-lening. Levering duurt doorgaans jaren. Washington zegt dat de verkoop de eigen paraatheid niet raakt, in dezelfde week dat het volgens de WSJ een Patriot-systeem naar de Golf verplaatst.

Dan de feiten op de grond. Op 30 oktober bevestigde een Russische vicepremier aanvallen op drie raffinaderijen en een gaschemisch complex. Samara en Ufa werden getroffen, en op 1 november stond de raffinaderij in Kstovo in brand. Oekraïense bronnen zeggen tegen de Kyiv Independent dat Kyiv nooit met een pauze heeft ingestemd. Vier lezingen dus: een pauze volgens de WSJ, geen afspraak volgens Kyiv, een pauze tegen Patriots volgens Zelensky, en drie brandende raffinaderijen in drie dagen.

Ruzie over de vorm

De drieledige gesprekken tussen Rusland, de VS en Oekraïne staan gepland in Abu Dhabi. Zelensky hoopt op 6 tot 10 november, dus vlak na de verkiezingen en na de datum die de Golf kreeg. Kremlin-woordvoerder Peskov zei dat er vooraf geen staakt-het-vuren nodig is. Moskou wil Kyiv geen 'adempauze' geven. Over Europese deelname is volgens hem nog niet gesproken.
Voorlopig gaat de ruzie over de vorm van het contact. Oekraïense functionarissen zeggen dat Moskou aanstuurt op een telefoongesprek tussen Poetin en Zelensky, zodat Poetin een ontmoeting kan ontlopen. Lavrov ontkent dat en herhaalt dat Zelensky 'naar Moskou moet komen'. Zelensky wil neutraal terrein.
In Istanbul ontving Erdogan op 31 oktober Zelensky. Aanvallen op civiele schepen in de Zwarte Zee noemde hij onaanvaardbaar, 'ongeacht wie ze uitvoert'. 'Er zijn geen verliezers bij een rechtvaardige vrede,' zei hij. Diezelfde dag in Atlanta was Rubio nuchterder: 'Ik denk niet dat iemand hier beweert dat we op het punt staan een akkoord te bereiken.' Intussen gaat het geweld door. Een drone-aanval op het station van Dnipro kostte 15 levens.

Europa betaalt, Polen wankelt

Aan tafel in Abu Dhabi zit Europa niet, maar het betaalt wel. De Europese Commissie presenteerde op 30 oktober hoe ze volgend jaar €45 miljard uit de steunlening aan Oekraïne wil uitkeren. Ruwweg €31,7 miljard daarvan gaat naar de Oekraïense defensie-industrie. Ook dan houdt Kyiv volgend jaar een begrotingstekort van naar schatting €70 miljard. De Patriots worden deels met datzelfde Europese geld betaald.
In Atlanta pleitte Rubio voor een permanente G20-zetel voor Polen, een economie van inmiddels $1 biljoen. Lavrov noemde de uitnodiging een schending van de consensusregels. Diezelfde vrijdag stond in Warschau de politie bij het Grondwettelijk Hof. Zeven door het parlement gekozen rechters gingen het gebouw binnen. Een van hen schorste Hof-president Święczkowski en zijn plaatsvervanger voor een maand.

De twee kampen geven elk hun eigen lezing. Premier Tusk spreekt van herstel van de rechtsstaat. President Nawrocki brak een reis naar Senegal af en verklaarde dat een grondwettelijk orgaan 'met geweld is ingenomen'. Ook jurist Marcin Matczak, een criticus van Święczkowski, ziet geen juridische basis voor de schorsing. De Europese Commissie koos partij: de benoeming van de nieuwe rechters valt volgens een woordvoerder binnen de bevoegdheid van de Sejm. De Amerikaanse ambassadeur Tom Rose koos geen kant en waarschuwde alleen voor escalatie. Over Polen spreekt het westen deze week dus met twee stemmen.

Slot

In beide oorlogen ligt een voorstel op tafel en is een datum genoemd. Toch zet niemand de volgende stap vóór 4 november. Dat komt niet door gebrek aan contact, want er wordt deze week via Turkije, Qatar, Oman, Abu Dhabi, Helsinki en Oslo meer gepraat dan in maanden. Het komt doordat elke partij verwacht dat de tijd voor haar werkt.

Iran rekent erop dat de druk op Washington toeneemt zodra de midterms voorbij zijn en de pompprijzen blijven knellen. Washington rekent erop dat de Iraanse economie eerder breekt dan het geduld van de Amerikaanse kiezer. Netanyahu heeft tijd nodig om een coalitie te smeden, en een nieuwe oorlog kan hem die tijd geven. Moskou laat het slagveld bepalen wanneer er gepraat wordt, en Kyiv wacht op een datum uit Washington.

Die verwachtingen kunnen niet allemaal uitkomen. Als Bessent gelijk heeft, schuift Teheran op. Als Teheran gelijk heeft, zit Trump na 3 november met een duurdere oorlog en minder ruimte om te wachten. Wie zich verrekent, betaalt met een zwakkere onderhandelingspositie, of met een escalatie die niemand openlijk heeft aangekondigd maar die door AP-bronnen en Lavrov al wordt voorzien.

Europa staat er intussen buiten. Het betaalt voor luchtverdediging en wederopbouw, voert vier verschillende gesprekken met Moskou, en draagt via de gas- en dieselprijs een groot deel van de kosten van beide oorlogen. In Abu Dhabi krijgt het geen stoel.

Na 4 november wordt duidelijk wie de tijd goed heeft ingeschat. Tot dan is wachten in beide oorlogen de strategie, en de prijs van dat wachten wordt deze week al betaald, op het station van Dnipro en aan de Europese pomp.

Bronnen

Gebaseerd op berichtgeving van 28 oktober tot 1 november 2026 van Anadolu, Fox News, TASS (met MS NOW als oorspronkelijke bron), Kyiv Independent, Kyiv Post, Jerusalem Post (met WSJ en Reuters) en AFP-doorplaatsingen. De berichten van NYT, WSJ, AP en MS NOW over aanvalsplannen steunen op anonieme bronnen.
Niet onafhankelijk geverifieerd: de Iraanse claims over tankers op mijnen; de Iraanse beschuldiging over de vissersboten bij Qeshm; het inlichtingenmemo over Iraanse plannen tegen Amerikaans personeel; de bewering dat Netanyahu aandringt op aanvallen (Fox, anoniem); de WSJ-melding over een raffinaderijpauze. Russische uitspraken komen deels via het staatspersbureau TASS. Een gemelde olieprijs van boven $117 per vat is weggelaten omdat de bron niet te controleren was.