Het Amerikaanse Centrale Commando meldde donderdag dat Amerikaanse strijdkrachten op aanwijzing van president Trump voor de twaalfde opeenvolgende nacht Iraanse militaire doelen hebben getroffen. Volgens CENTCOM ging het om maritieme capaciteiten, opslagplaatsen voor raketten en drones, kustbewakingsposten en luchtverdedigingsmiddelen, in een operatie die vijf uur duurde. Het Turkse persbureau Anadolu bracht hetzelfde bericht op basis van dezelfde CENTCOM-verklaring.

De aanvallen vallen in een week waarin de logica van het conflict voor het eerst hardop werd uitgesproken. Trump verklaarde woensdag dat de Verenigde Staten een Iraanse brug of energiecentrale zullen vernietigen telkens wanneer Iran met een raket, drone of ander wapen op een schip in de Straat van Hormuz schiet. Hij voegde eraan toe nog niet klaar te zijn met een oorlog die Washington volgens minister van Defensie Hegseth inmiddels 37,5 miljard dollar heeft gekost.

Het Iraanse Khatam al-Anbiya-hoofdkwartier antwoordde laat op woensdagavond. Als Washington die dreigementen uitvoert, zo stelde het commando, zullen de Iraanse strijdkrachten geen druppel olie meer laten uitvoeren en worden olie-, gas-, elektriciteits- en economische installaties in de hele regio doelwit. Aanhoudende Amerikaanse druk zou het conflict volgens het hoofdkwartier uitbreiden naar de hele regio en daarbuiten.

Daarmee liggen beide dreigementen publiek en expliciet vast. Dat is een oude en gevaarlijke figuur in de diplomatieke geschiedenis: zodra vergelding openlijk aan een handeling van de tegenstander wordt gekoppeld, wordt terugtrekken gezichtsverlies en verliest ieder afzonderlijk besluit zijn vrijheid.

De zeestraat als tolpoort

De Revolutionaire Garde meldde deze week drie tankers te hebben tegengehouden die de mijnenroute ten zuiden van de zeestraat probeerden te passeren. Eén schip zou zijn geëxplodeerd en in brand gevlogen, waarna de twee andere omkeerden. De verklaring noemt geen datum, en de lezing is niet onafhankelijk geverifieerd. De Garde stelt dat de Straat onder Iraanse controle staat en dat elk schip dat zonder coördinatie met Teheran passeert hetzelfde te wachten staat.

Die formulering — de aangewezen route — verwijst naar een structuur die eerder deze maand nog als compromis op tafel lag. Oman had een voorstel opgesteld om het scheepvaartverkeer via twee gescheiden corridors te regelen: een zuidelijke route door Omaanse wateren onder vooroorlogse voorwaarden, en een noordelijke route door Iraanse wateren waarvoor voorafgaande toestemming van Teheran nodig zou zijn. Tolheffing was in dat voorstel uitdrukkelijk uitgesloten. Wat nu wordt uitgevoerd lijkt sterk op die architectuur, met betaling voor veilige doorvaart eraan toegevoegd. Het akkoord is niet zozeer verworpen als wel eenzijdig geherinterpreteerd.

Aan de andere kant van het Arabisch Schiereiland werd donderdag het Saoedische schip ENCELIA in de Rode Zee getroffen, met brand aan de boeg tot gevolg. De bemanning bleef ongedeerd, meldde het staatspersbureau SPA op gezag van de Transport General Authority. Een dader werd niet genoemd.

Een akkoord met drie namen

Over het document dat dit alles had moeten voorkomen bestaat geen overeenstemming — zelfs niet over wat het is. Westerse persbureaus spreken van een voorlopig akkoord dat klapte door de strijd om de zeestraat. Anadolu beschrijft een door Pakistan bemiddeld raamakkoord, in juni ondertekend door de Verenigde Staten en Iran, dat nog bestaat maar wordt geschonden. De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Araghchi noemde het in een telefoongesprek met zijn Franse ambtgenoot Barrot het Memorandum van Islamabad, en stelde dat de sluiting van de zeestraat een rechtstreeks gevolg is van het Amerikaanse verzuim de eigen verplichtingen na te komen.

Drie beschrijvingen van hetzelfde papier, uit drie hoofdsteden. Dat is geen identieke kwestie. Wie het akkoord benoemt, bepaalt mede wie de schender is en daarmee wie het recht heeft geweld te gebruiken.

Oekraïne/Rusland

Terwijl de zeestraat dichtzit, gebeurt aan de Zwarte Zee iets structureel vergelijkbaars. Rusland verklaarde woensdag de havens van Odesa en Chornomorsk te hebben getroffen, gericht op laad- en opslagfaciliteiten, brandstoftanks en schepen die volgens Moskou vracht voor het Oekraïense leger vervoerden. Reuters kon die verklaring niet onafhankelijk verifiëren. Bijna viereneenhalf jaar na het begin van de oorlog hebben beide partijen tientallen schepen aangevallen, waaronder olietankers en vrachtschepen.

Kyiv voert intussen een campagne van langeafstandsaanvallen op de Russische energiesector, de belangrijkste bron van staatsinkomsten, en op de logistiek. Die aanvallen veroorzaakten brandstoftekorten in Rusland, een van de grootste olieproducenten ter wereld. Trump steunde die campagne publiek als escalatie die tot het einde van de oorlog zou kunnen leiden.

Dat is de kern van deze week: in beide theaters is hetzelfde wapen gekozen. Niet het leger van de tegenstander, maar diens vermogen om energie te winnen, te verwerken en te verschepen.

Manila

Op donderdagochtend spraken de Russische minister Lavrov en zijn Amerikaanse ambtgenoot Rubio elkaar in Manila, in de marge van een ASEAN-bijeenkomst. Het was hun eerste ontmoeting sinds september vorig jaar en duurde volgens Russische staatsmedia ongeveer 37 minuten. Lavrov noemde voortgaande westerse wapenleveringen aan Oekraïne onaanvaardbaar en waarschuwde dat meer wapens meer escalatie betekenen; tegelijk bevestigde hij volgens Sputnik de Russische toezegging aan voorstellen uit de Alaska-gesprekken. Ook de spanningen in de Perzische Golf kwamen ter sprake. Een Amerikaanse weergave van het gesprek ontbrak.

Rubio legde in Manila de schuld voor de oorlog nadrukkelijk bij Teheran en zei dat Iran de Straat van Hormuz niet mag beheersen, omdat dat een gevaarlijk precedent zou scheppen voor andere delen van de wereld, waaronder Zuidoost-Azië. In een opiniestuk in Filipijnse media schreef hij dat de ASEAN-landen worden bedreigd door een macht die bereid is handel als geopolitiek wapen in te zetten.

Het is een treffende formulering, en zij beschrijft meer dan hij bedoelde. Zij past evengoed op de Iraanse tolheffing in Hormuz, op de Amerikaanse zeeblokkade, op de Russische aanvallen op Odesa en op de Oekraïense aanvallen op Russische raffinaderijen. Vier zeeën, één grammatica. Het verschil tussen de partijen ligt niet in het instrument maar in wie het legitiem mag noemen.

De rekening thuis

Beide oorlogen worden begrensd door binnenlandse politiek. Het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden nam woensdag langs partijlijnen een begrotingsresolutie aan, 216 tegen 214, als eerste stap naar een pakket van 95 miljard dollar met daarin maximaal 73 miljard voor defensie en inlichtingen, 12 miljard landbouwsteun en 10 miljard voor de kiezersidentificatie-agenda. De uitwerking volgt pas in september, na het zomerreces. In maart vroeg het Pentagon nog om tweehonderd miljard. Achttien Amerikaanse militairen zijn omgekomen, bijna vijfhonderd raakten gewond, en de benzineprijs ligt weer boven vier dollar per gallon.

In Kyiv verving president Zelensky na dagen van straatprotest zijn opperbevelhebber en een dag later de chef van de generale staf, nadat het ontslag van de jonge, technologiegerichte defensieminister Fedorov tot demonstraties had geleid. Het protest legde bloot hoe weinig legitimiteitsreserve een regering heeft die zonder verkiezingen bestuurt.

Dat is wellicht het meest veelzeggende aan deze week. Aan beide zijden van beide oorlogen wordt de strijd niet begrensd door wat militair kan, maar door wat politiek nog te dragen valt. Daarom zijn scheepvaart en energie het doelwit geworden: dat zijn de plekken waar oorlog voelbaar wordt aan de pomp, in de haven en op de energierekening — bij bevolkingen die nooit om deze oorlogen hebben gevraagd.

Bronvermelding

**Al Arabiya English**
- Iran says stopped three oil tankers transiting Strait of Hormuz — 23 juli 2026
- Saudi-owned vessel targeted in Red Sea, crew safe, state news agency says — 23 juli 2026
- US military completes 12th straight night of strikes on Iran (Reuters) — 23 juli 2026
- Zelenskyy speaks to Trump envoys to reinvigorate diplomacy (AFP) — 22 juli 2026
- Russia says it struck Ukrainian ports and ships (Reuters) — 22 juli 2026
- Trump vows to bomb Iranian infrastructure every time Tehran fires on ships in Hormuz (AFP) — 22 juli 2026
- Iran denies existence of nuclear facility at Kolang mountain (AFP) — 22 juli 2026
- Russia's Lavrov says will meet Rubio on Thursday in Manila (AFP) — 22 juli 2026
- Rubio holds talks with China's Wang Yi as regional powers join ASEAN meet (Reuters) — 22 juli 2026
- Ukraine gets new top commander as protests spark war's biggest military shake-up (Reuters) — 22 juli 2026

**Anadolu Agency**
- US military completes 12th consecutive night of strikes on Iran: CENTCOM (liveblog) — 23 juli 2026
- Iran warns it will target region's energy facilities if US strikes infrastructure — 23 juli 2026
- Continued weapons deliveries to Ukraine 'unacceptable', top Russian diplomat tells US counterpart — 23 juli 2026

**Al Mayadeen English** *(pagina's niet toegankelijk; inhoud geverifieerd via onderstaande aanvullende bronnen)*
- Zelensky ousts Ukraine's military chief amid leadership shakeup
- Araghchi, Barrot discuss diplomatic tensions, Hormuz closure
- US House passes $73bln budget plan for war on Iran funding

**Aanvullende verificatie**
- Roll Call, NPR, Axios — begrotingsresolutie en NDAA, 22 juli 2026
- CNN, Al Jazeera, RFE/RL — Oekraïense commandowissel, 21–22 juli 2026
- Press TV, anews — gesprek Araghchi–Barrot, 21 juli 2026
- CNN — Omaans corridorvoorstel Straat van Hormuz, 11 juli 2026

*Claims over aanvallen, slachtoffers en akkoordinhoud zijn weergegeven als claims van de betrokken partijen, niet als vaststaande feiten.*