21 juli 2026

Het Amerikaanse leger heeft in de vroege dinsdagochtend zijn tiende opeenvolgende reeks luchtaanvallen op Iran voltooid, terwijl de Iraanse president verklaarde dat zijn land in een "totale oorlog" met de Verenigde Staten verkeert. Het conflict, dat eind februari begon, heeft zich inmiddels uitgebreid tot vrijwel de hele Golfregio — van Irak en de Straat van Hormuz tot Jemen, en nu ook tot Libanon, waar president Donald Trump dinsdag de Libanese staatschef ontving.

Volgens het Amerikaanse Centrale Commando (CENTCOM) troffen de jongste aanvallen Iraanse militaire commandocentra, raket- en dronelanceerlocaties, maritieme capaciteiten en luchtverdedigingssystemen. Washington zegt de campagne uit te voeren om Irans vermogen aan te tasten commerciële schepen in de Straat van Hormuz aan te vallen. De aanvalsronde duurde ongeveer vijf uur.

De escalatie kreeg een grimmige lading nadat dit weekend zeventien Amerikaanse militairen omkwamen — een van de dodelijkste weekenden sinds het begin van de oorlog. Twee van hen sneuvelden bij een Iraanse aanval op Amerikaans personeel in Jordanië. Op zijn platform Truth Social schreef Trump dat Iran "vele malen" zal boeten voor elke gedode Amerikaanse soldaat, en dat hij dat bevel had doorgegeven aan zijn minister van Oorlog Pete Hegseth en de hoogste militaire bevelhebber Daniel Caine. In totaal raakten volgens Amerikaanse gegevens zo'n 430 militairen gewond in het conflict.

Bronnen bij persbureau Reuters melden dat de regering-Trump een aanzienlijke escalatie overweegt: het inzetten van grondtroepen om Irans olieknooppunt Kharg-eiland in te nemen, en het bombarderen van een diep-ondergrondse, nucleair-gelinkte locatie die bekendstaat als "Pickaxe Mountain". Eerder dreigde Trump de doelenlijst al uit te breiden naar energiecentrales en bruggen. Volgens ingewijden zijn de recente aanvalsgolven mede bedoeld als voorbereiding — "shaping operations" — op complexere operaties tegen Iran.

Aan Iraanse kant loopt de menselijke tol op. Het Iraanse ministerie van Volksgezondheid spreekt van tegen de veertig doden en ruim vierhonderd gewonden sinds de hervatting van de gevechten. Teheran beschuldigt Washington van oorlogsmisdaden door het bewust treffen van civiele doelen: een graansilo in Hoveyzeh, een mineraalwaterfabriek in Musian, een maritieme controletoren voor vissers in Chabahar en een locatie nabij een kinderkankerziekenhuis in Ahvaz. Washington houdt vol dat het uitsluitend militaire doelen raakt.

Het effect op de scheepvaart is verlammend. Volgens data van analysebureau Kpler staken maandag nog slechts vier vrachtschepen de Straat van Hormuz over — en geen enkele supertanker of lng-tanker. Iran heropende zijn blokkade van de waterweg; de VS antwoordde door opnieuw Iraanse havens af te grendelen. De olieprijs schoot naar een maandhoogtepunt. Het geweld laaide op na het instorten van een in juni gesloten, door Pakistan bemiddeld akkoord — het zogeheten Islamabad-memorandum — waarvan beide partijen elkaar de schending verwijten.

De diplomatieke ruimte lijkt in enkele dagen te zijn verschrompeld. Waar het Witte Huis medio juli nog benadrukte dat Trump "openstond voor diplomatie" en dat Iran "contact bleef houden", verklaarde de president dinsdag geen interesse te hebben in een ontmoeting zolang Teheran niet klaar is voor "betekenisvolle" gesprekken. Tegelijk verschoof hij het accent naar het nucleaire dossier: de VS zal "elke locatie" treffen waar Iran overweegt kernwapens te ontwikkelen, aldus Trump.

De oorlog is allang geen bilaterale kwestie meer. In Irak veroordeelde de regering drone-aanvallen bij Erbil, vlak bij het Amerikaanse consulaat, en stelde ze pro-Iraanse milities een ultimatum om te ontwapenen. In de Golf richtte Iran zijn vergelding op Amerikaanse bases in Koeweit, Bahrein, Jordanië en Qatar, en op radarinstallaties in Oman; Bahrein en Jordanië melden aanvallen te hebben onderschept. En in Jemen dreigden de Houthi's Saoedi-Arabië te vergelden na een aanval op de luchthaven van Sanaa, met de waarschuwing dat zij naast de Straat van Hormuz ook de zeestraat Bab al-Mandeb kunnen sluiten — een aankondiging die Riyad deze week scherp veroordeelde.

Libanon: het stille front

Te midden van dat geweld opent Washington een opvallend diplomatiek front in Libanon. Trump ontving dinsdag de Libanese president Joseph Aoun — een ontmoeting die veelzeggend is in haar timing. Beiroet balanceert al maanden tussen twee krachten: een door de VS gesteunde inspanning om het Libanese leger te versterken als hoeksteen van de ontwapening van Hezbollah, de machtige Iraanse bondgenoot, en de bredere confrontatie tussen Washington en Teheran. De Libanese strijdkrachten ontplooiden zich onlangs nog in een zuidelijke grensplaats na een Israëlische terugtrekking.

Door Aoun te ontvangen terwijl het Amerikaanse leger Iran bestookt, lijkt Washington de regionale kaarten opnieuw te schudden — met een poging Libanon uit de Iraanse invloedssfeer te trekken en het anti-Iraanse blok in de regio te consolideren. Voor Libanon, nog altijd verzwakt door jaren van economische crisis en de naweeën van eerdere oorlogen met Israël, is het een precair evenwicht: te dicht bij Washington schuiven wekt de woede van Hezbollah, te dicht bij Teheran die van de VS en de Golfstaten. Zo wordt het kleine Libanon, zonder zelf een schot te lossen, een graadmeter voor de vraag wie er na deze oorlog de dienst uitmaakt in het Midden-Oosten.

Achtergrond en vooruitblik

De oorlog begon op 28 februari, toen de VS en Israël Iran aanvielen in wat later de operaties "Roaring Lion" en "Epic Fury" bleken; Iran sloeg terug tegen Israël en Golfstaten. Volgens Al Arabiya hebben de gevechten sindsdien duizenden levens geëist en miljoenen mensen ontheemd. Amerikaanse berichtgeving meldde dat Iran na de dood van ayatollah Ali Khamenei bij die openingsaanval een nieuwe hoogste leider kreeg, die wraak zwoer.

De komende dagen zullen bepalend zijn. Op Capitol Hill stond dinsdag een hoorzitting gepland over de oorlog en de kosten ervan, met Hegseth en Caine. Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken riep zijn burgers wereldwijd op tot verhoogde waakzaamheid, met de waarschuwing dat doelen die met de VS worden geassocieerd overal ter wereld gevaar lopen. Of Washington kiest voor een grondoffensief of vasthoudt aan de luchtcampagne, kan de richting van het conflict — en de stabiliteit van de hele regio — bepalen.

Bronvermelding

Dit artikel is gebaseerd op berichtgeving van, onder meer:

- **Al Arabiya English** (Reuters/AFP) — CENTCOM-verklaring en tiende aanvalsnacht; Trumps wraakbelofte en Amerikaanse verliezen; scheepvaartdata Straat van Hormuz; "worldwide caution"-waarschuwing; oorsprong en schaal van de oorlog.
- **Anadolu Agency (AA)** — Iraanse slachtoffercijfers; "no interest"-uitspraak Trump en Pickaxe Mountain; Iraanse beschuldiging van oorlogsmisdaden; diplomatiek spoor.
- **Al Jazeera / Bloomberg** — Iraanse vergeldingsaanvallen op Golfstaten (Koeweit, Bahrein, Jordanië, Qatar, Oman); slachtofferbalans.
- **Al Mayadeen / PressTV** (Iraans-gelieerd — als weergave van de Iraanse lezing) — Iraanse doelenlijst en framing van de vergelding; Houthi-dreiging richting Saoedi-Arabië.
- **Fox News** — Amerikaanse binnenlandse framing; "any site"-uitspraak Trump; ontmoeting met de Libanese president Joseph Aoun; overwogen escalatie.
- **Kpler** — data over scheepvaart door de Straat van Hormuz.
- **CNN / NPR** — context rond de Iraanse leiderschapswisseling.