Woensdagavond kwam in Californië het bestuur van Nvidia bijeen om te beslissen of oprichter Jensen Huang mag aanblijven. Op hetzelfde moment lagen in Hongkong naar schatting 600.000 van zijn chips te wachten op een invoervergunning die Beijing niet afgeeft. Washington verdenkt de topman ervan dat hij te dicht bij China is gekomen. China laat zijn product intussen aan de grens staan.

Van memo tot bestuursvergadering

De zaak begon eind oktober met een onderzoek van The New York Times. Amerikaanse inlichtingendiensten zouden ervan overtuigd zijn dat Alice Huang, een Chinese zakenvrouw en voormalig topvrouw van het Singaporese datacenterbedrijf Megaspeed, door Beijing was gerekruteerd om informatie over de Nvidia-topman te verzamelen en het Amerikaanse exportbeleid te beïnvloeden. De twee zijn geen familie. Jensen Huang noemde zijn contacten met haar tegenover Bloomberg toen nog gewoon en zakelijk.

Op vrijdag 6 november schreef de Financial Times over de relatie zelf. Twee dagen later erkende Huang in een memo aan het personeel dat hij zijn vrouw ontrouw was geweest. Het bestuur kondigde dezelfde dag een onafhankelijk onderzoek aan naar de vraag of hij doelwit was van een buitenlandse inlichtingenoperatie, en sprak tegelijk zijn vertrouwen in hem uit.

Dat vertrouwen hield drie dagen. Op woensdag 11 november meldde The New York Times een tweede relatie, met een leidinggevende die rechtstreeks aan Huang rapporteert. Kort daarna schreef The Wall Street Journal dat het bestuur zijn ontslag voorbereidt. Volgens Reuters vergaderden de bestuurders die avond. Semafor meldt dat het Witte Huis vooraf is ingelicht, dat een deel van het bestuur financieel topvrouw Colette Kress als tijdelijke opvolger wil en dat een extern bureau naar kandidaten zoekt.

Donderdagmiddag Nederlandse tijd was er geen besluit bekendgemaakt. Het aandeel verloor woensdag nabeurs ruim 8 procent. Houdt dat verlies stand, dan is volgens Reuters sinds zondag ongeveer 600 miljard dollar aan beurswaarde verdwenen. Op 17 november presenteert Nvidia kwartaalcijfers. Een dag later willen Republikeinse Congresleden Huang horen.

Wat vaststaat, wat wordt beweerd

Vast staat dat Huang de ontrouw heeft erkend, dat het bestuur een onderzoek laat doen en dat Megaspeed volgens The New York Times voor ongeveer 4,8 miljard dollar bij Nvidia heeft ingekocht. Vast staat ook dat de Amerikaanse autoriteiten dat bedrijf sinds 2024 onderzoeken op het doorsluizen van chips naar China.

Dat Alice Huang voor de Chinese staat werkte, is een bewering van Amerikaanse inlichtingenbronnen. Welke informatie zij zou hebben gekregen en of er iets naar Beijing is gegaan, is niet bekend. Er is niemand aangeklaagd, zijzelf heeft niet gereageerd en haar verblijfplaats is onbekend. Het bestuur van Nvidia zegt geen reden te hebben om aan te nemen dat staatsgeheimen of bedrijfsgeheimen zijn geschaad.

De partijen spreken elkaar tegen. De woordvoerder van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken, Guo Jiakun, noemt het spionageverhaal ongefundeerde laster. President Trump noemde Huang een eerzaam man en vond niet dat hij na een inlichtingenbriefing had moeten ingrijpen. Volgens The New York Times had minister Rubio mensen rond Trump eerder dit jaar juist voor de relatie gewaarschuwd.

Eén tegenwerping verdient aandacht. Huang pleit al jaren voor chipverkoop aan China, en volgens TechCrunch begon die lobby vóór zijn gemelde ontmoeting met Alice Huang begin 2024. Een verkoper die een grote markt wil behouden, heeft daar geen aansporing van buiten voor nodig.

Wat er op het spel staat

De strijd tussen Washington en Beijing draait om rekenkracht. AI-modellen zijn zo goed als de chips waarop ze worden getraind, en die keten telt weinig schakels. Het ontwerp bij Nvidia, de productie bij TSMC in Taiwan, de machines van ASML en de stroom om alles te laten draaien. Wie één schakel beheerst, kan de ander afknijpen.

Amerika en zijn bondgenoten hebben de bovenkant van die keten en het kapitaal. Volgens de AI Index van Stanford ging in 2025 in de VS 285,9 miljard dollar aan privaat geld naar AI, tegen 12,4 miljard in China. China heeft de onderkant: de zeldzame aardmetalen en ruim twee keer zoveel stroomopwekking als de VS.

Washington blokkeert sinds 2022 de krachtigste chips. Nvidia's topmodel, de Blackwell, mag niet naar China. In december gaf Trump wel de H200 vrij, een chip die ongeveer zes keer zo krachtig is als het model dat eerder was toegestaan. Dat besluit volgde op herhaalde gesprekken tussen Huang en het Witte Huis.

Voor Nvidia was China toen al een krimpende markt. Vóór de eerste exportcontroles kwam bijna een kwart van de omzet uit China. In het kwartaal tot eind juli was dat 7,9 miljard dollar, ongeveer 8 procent.

Spionage in twee richtingen

De zaak-Huang staat in een lange rij. De Amerikaanse denktank CSIS telde tot maart 2023 in openbare bronnen 224 gevallen van Chinese spionage tegen de Verenigde Staten sinds 2000. Bijna de helft daarvan, 46 procent, was cyberspionage, en 69 procent dateert van na het aantreden van Xi Jinping. Ruim 1.200 rechtszaken over diefstal van intellectueel eigendom zijn in die telling niet meegenomen. Het gaat om gemelde gevallen, niet om veroordelingen.

Twee recente zaken laten zien hoe lastig de stap van diefstal naar staatsspionage te bewijzen is. Oud-Google-ingenieur Linwei Ding werd in januari veroordeeld voor het stelen van AI-geheimen. In augustus schrapte de rechter de spionageveroordeling, omdat niet was aangetoond dat hij de Chinese overheid wilde bevoordelen. Ding kreeg een jaar min een dag; justitie is in beroep. Het Chinese staatsbedrijf Fujian Jinhua, in 2018 aangeklaagd rond chipgeheimen van Micron, werd in 2024 vrijgesproken.

De omgekeerde richting is niet te tellen. China publiceert geen vergelijkbare lijst en Amerikaanse operaties komen alleen via lekken en Chinese beschuldigingen naar buiten. De documenten van Edward Snowden lieten in 2013 zien dat de NSA in de netwerken van Huawei zat. Tussen 2010 en 2012 doodde of arresteerde China volgens The New York Times achttien tot twintig bronnen van de CIA, wat aantoont dat er een omvangrijk Amerikaans netwerk in het land bestond. De CIA werft inmiddels openlijk met Mandarijnse video's onder Chinese officieren en ambtenaren.

In oktober 2025 beschuldigde het Chinese ministerie van Staatsveiligheid de NSA van jarenlange aanvallen op het nationale tijdcentrum in Xi'an. Technisch bewijs gaf het ministerie niet vrij, en de NSA bevestigt noch ontkent zulke berichten.

Beide staten bespioneren elkaar dus aantoonbaar. Het verschil zit in de zichtbaarheid: Amerika heeft rechtbanken, denktanks en kranten die gevallen optellen, China heeft dat niet. Wie alleen op de openbare cijfers afgaat, ziet daardoor maar één helft.

Twee hoofdsteden, één richting

Hier ligt de kern van deze zaak. Washington en Beijing staan tegenover elkaar, maar ze bewegen dezelfde kant op namelijk: allebei werken ze aan een technologische scheiding, en Huang was de bekendste stem die daartegen pleitte.

In Washington groeide de druk om minder te leveren al voordat het schandaal uitbrak. In Beijing gebeurt het spiegelbeeld. Volgens Reuters houdt de Chinese overheid de invoervergunning voor de H200 tegen en stuurt ze AI-bedrijven naar chips van eigen bodem. Vandaar de voorraad in Hongkong: chips die Amerika na lang lobbyen heeft vrijgegeven en die China vervolgens niet binnenlaat.

Huangs argument was dat twee gescheiden AI-ecosystemen onverstandig zijn. Sluit Amerika zijn bedrijven buiten de Chinese markt, zo waarschuwde hij, dan bouwt China eigen chips en verovert daarmee later ook andere markten. Zijn critici zeggen dat verkopen aan China neerkomt op het bewapenen van een rivaal.

Beide redeneringen zijn verdedigbaar, en het schandaal beslist er inhoudelijk niets over. Het verandert wel wie het woord voert. Analist Patrick Moorhead zei tegen CNBC dat hij in 35 jaar geen chiptopman met zoveel directe invloed op het exportbeleid heeft gezien. Die invloed hing aan één persoon, en die persoon is nu verdacht. Mijn lezing is dat de scheiding daardoor versnelt zonder dat iemand heeft bewezen dat er iets is gelekt.

De rekening komt ook in Veldhoven

Voor Europa loopt het gevolg via ASML. De modernste machines van het bedrijf mogen al sinds 2019 niet naar China. De strijd gaat nu over de oudere generatie, de DUV-machines, en over het onderhoud daarvan.

In het Amerikaanse Congres ligt de MATCH Act. Die wet zou de verkoop van DUV-immersiemachines aan Chinese chipmakers als SMIC en Huawei blokkeren en ASML verbieden machines te onderhouden die er al staan. Nederland zou 150 dagen krijgen om zich aan te passen. ASML rekent voor 2026 op ongeveer 20 procent omzet uit China. Bank of America schat de schade van een volledig verbod op 14 tot 15 procent van de omzet en 16 tot 17 procent van de bedrijfswinst.

Het schandaal geeft die wet wind in de rug. Vakblad Bits&Chips schreef donderdag dat de Democratische Senaatsleider Chuck Schumer het Congres heeft opgeroepen een reeks wetten aan te nemen, waaronder de MATCH Act. Zakenbank Raymond James verwacht meer steun voor het voorstel. De beurs volgde met vertraging: maandag steeg ASML nog 1,7 procent, donderdag stond de Europese techindex 1,3 procent lager.

ASML zit daarbij in een lastige hoek, want het bedrijf gebruikte hetzelfde argument als Huang. Financieel topman Roger Dassen noemde de wet in oktober contraproductief, omdat een verbod China juist aanzet tot het bouwen van eigen machines. De Nederlandse handelsminister heeft zich uitgesproken tegen de extraterritoriale werking van de wet. Toch bewoog Nederland in 2019 en in 2024 uiteindelijk mee met Washington.

Commercieel is ASML beter beschermd dan Nvidia. Elke geavanceerde chip wordt met ASML-machines gemaakt, wie hem ook ontwerpt, en het bedrijf heeft meer vraag dan het kan leveren. De kwetsbaarheid is politiek. Over de voorwaarden waaronder een bedrijf in Veldhoven mag verkopen, wordt in Washington gestemd. Dat raakt aan een vraag die ik hier eerder stelde over Europese soevereiniteit. Europa bouwt zijn AI op Amerikaanse chips en levert zijn machines onder Amerikaanse regels, en heeft in geen van beide gevallen een stem.

Wat de komende jaren brengt

De strijd is niet voorbij als het bestuur van Nvidia een besluit neemt. Vier ontwikkelingen liggen voor de hand.

De Amerikaanse regels worden waarschijnlijk strenger. Na de tussentijdse verkiezingen hebben de Democraten het Congres in handen, en volgens Asia Times verwachten analisten dat voorstellen als de Remote Access Security Act sneller worden behandeld. Andere voorstellen geven het Congres toezicht op exportvergunningen of verplichten chipmakers om locatietracking in te bouwen.

China zal harder inzetten op eigen chips en machines, met zeldzame aardmetalen als drukmiddel. Landen tussen de twee blokken, van de Golf tot Zuidoost-Azië en Europa, moeten vaker per dossier kiezen op wiens technologie ze bouwen. En er komen meer spionagezaken, met meer argwaan tegen mensen die banden hebben in beide landen. Het Amerikaanse China Initiative werd in 2022 stopgezet na kritiek op etnische profilering. Dat risico keert terug zodra een verdenking volstaat om beleid te verschuiven.

Drie dingen kunnen dit beeld doorkruisen. Trump zelf zoekt deals met Xi, gaf de H200 vrij en verdedigt Huang; of het Witte Huis of het Congres de lijn bepaalt, is open. Daarnaast is onzeker of exportcontroles werken. Analist Chris Beauchamp van IG verwacht dat strengere beperkingen China harder naar eigen productie drijven, en als dat lukt heeft Washington zijn sterkste drukmiddel zelf opgebruikt. Ten slotte hangt het tempo af van de AI-investeringen. Blijven de verwachte opbrengsten uit, dan verliest de chipstrijd aan beide kanten urgentie.

Een verdenking als beleid

Of Jensen Huang deze week aanblijft, is voor Nvidia een grote vraag en voor de rivaliteit een kleine. De scheiding tussen de Amerikaanse en de Chinese technologie was al gaande en heeft nu een aanleiding gekregen die geen bewijs nodig had. De man die tussen beide hoofdsteden kon bewegen, is in de ene verdacht en in de andere overbodig gemaakt, en Europa betaalt mee aan een breuk waarover het niet beslist.

Bronverantwoording.

Dit artikel is gebaseerd op berichtgeving van Al Jazeera, TechCrunch, Reuters (via France 24), Semafor, CNBC, Euronews, Asia Times en Bits&Chips, op de verklaring van het Nvidia-bestuur van 8 november en op het spionageoverzicht van CSIS. De berichten van The New York Times, The Wall Street Journal, de Financial Times en Bloomberg zijn via deze media geraadpleegd, niet rechtstreeks. Niet onafhankelijk geverifieerd zijn: de bewering dat Alice Huang voor de Chinese staat werkte (Amerikaanse inlichtingenbronnen, door Beijing ontkend), de tweede relatie en het voorgenomen ontslag (anonieme bronnen), en de Chinese beschuldiging aan het adres van de NSA (zonder vrijgegeven bewijs). De passages over de Snowden-documenten en het China Initiative berusten op algemeen bekende achtergrond. Stand: donderdag 12 november 2026, begin van de middag.