Zes maanden na het begin van de oorlog laaide het geweld rond de Straat van Hormuz deze week hevig op. De Amerikaanse vicepresident weigert het een oorlog te noemen, de president zegt dat hij al gewonnen is, en Israël wil door tot het Iraanse regime valt.

Voor het eerst in weken bestookte het Amerikaanse leger zondag opnieuw doelen in Iran. Volgens het Amerikaanse Centrale Commando was het doel te voorkomen dat Teheran zeemijnen zou leggen in de Straat van Hormuz. Wat volgde was de zwaarste vuurwisseling tussen Washington en Teheran sinds juli.

Amerikaanse aanvallen troffen deze week onder meer raketlanceerinrichtingen op het eiland Larak en doelen van de Revolutionaire Garde rond het eiland Qeshm. Iraanse staatstelevisie meldde meerdere explosies. Volgens berichtgeving van persbureau AFP kwamen bij de Amerikaanse bombardementen minstens negentien Iraniërs om. Iraanse media spraken van dertien gedode militairen, onder wie zes marinemensen.

Teheran vergold de aanvallen door Amerikaanse militaire doelen in de regio te bestoken: in Jordanië, de Verenigde Arabische Emiraten, Bahrein, de autonome Koerdische regio van Irak en donderdag ook in Koeweit, waar het leger zei een raket- en drone-aanval te onderscheppen.

Veiligheidschef Mohsen Rezaei sprak van een nieuwe Iraanse strategie die de Amerikaanse fundamenten zou verbrijzelen.
Ook de koopvaardij werd geraakt. Projectielen troffen twee olietankers bij aanvallen die door niemand zijn opgeëist. Bij een van die aanvallen kwamen volgens een Saoedische rederij twee Filipijnse zeelieden om. Saoedi-Arabië veroordeelde zowel de aanval op het schip als de Iraanse aanvallen op buurlanden.

Bruiloft geraakt

De Amerikaanse aanvallen kregen een politieke lading toen dinsdagavond een bruiloft werd geraakt in de zuidelijke kustplaats Kuhestak, aan de Straat van Hormuz. Volgens Iraanse autoriteiten en de Iraanse Rode Halve Maan kwamen daarbij vier mensen om, onder wie een kind, en raakten 68 mensen gewond. Teheran noemde het een oorlogsmisdaad. Hoofdonderhandelaar Mohammad Bagher Ghalibaf schreef op X dat een macht die zo handelt de duivel is.

Het Amerikaanse leger ging niet direct op de aanval in. Een woordvoerder van het Centrale Commando zei dat het Amerikaanse leger nooit burgers als doelwit kiest. Vicepresident JD Vance zei donderdag dat er onderzoek loopt, maar toonde zich uitgesproken sceptisch over de Iraanse lezing. Volgens hem zijn de Iraanse staatsmedia tot nu toe geen betrouwbare bron van het conflict geweest.

Oorlog, geen oorlog, of al gewonnen

Opvallender dan de gevechten zelf is dat de Amerikaanse regering binnen enkele dagen drie onverenigbare beschrijvingen van de situatie gaf.

Vance zei donderdag op een briefing in het Witte Huis: “I wouldn’t call it a war.” Volgens hem wordt er op dit moment niet actief geschoten, al erkende hij dat het op plaatsen is opgelaaid. Wanneer de gevechten definitief eindigen, wist hij niet — dat moest men de Iraniërs vragen. Onderhandelen doet Washington pas als Iran stopt met schieten op schepen. De Amerikaanse doelen omschreef hij als tweeledig: geen Iraans kernwapenprogramma, en goed bevoorrade wereldwijde energiemarkten.

President Trump schreef diezelfde dag op Truth Social over een oorlog die de Verenigde Staten makkelijk aan het winnen zijn. Vrijdag ging hij in een interview met de Britse zender GB News nog een stap verder: “we have already won" , omdat Iran geen kernwapen kan krijgen. Bij aanvang van de operatie zou Iran twee tot vier weken van een kernwapen verwijderd zijn geweest; inmiddels zou het land vijfentwintig jaar zijn teruggeworpen. Ook zei hij dat zijn land de Straat van Hormuz nu beheerst — een claim die hij eerder al maakte toen hij op Truth Social opperde de zeestraat naar zichzelf te vernoemen, al suggereerde hij later dat dat niet serieus bedoeld was.

Uit berichtgeving van The Wall Street Journal blijkt intussen dat Trump met hoge adviseurs bespreekt of hij de oorlog beëindigd moet verklaren. Hij zou dat idee genegen zijn en denken dat volgehouden economische druk het Iraanse regime uiteindelijk dwingt zijn nucleaire programma op te geven of ineen te storten. Tegelijk verlengt het Pentagon volgens dezelfde berichtgeving de uitzendtermijnen in het Midden-Oosten tot in 2027. Trump kreeg vorige maand een briefing over militaire opties die ook het inzetten van grondtroepen omvatten om Iraanse eilanden bij de zeestraat in te nemen.

Israël wil verder

In Jeruzalem klinkt een ander doel. Premier Benjamin Netanyahu zei donderdag bij een bijeenkomst met legerleiders dat het Iraanse regime wankelt en dat het omverwerpen ervan binnen bereik is. Dat is volgens hem de centrale taak die nog voorligt — een aanzienlijk verdergaand doel dan de maritieme voorwaarde die Vance formuleerde.

Netanyahu wees erop dat Iran deze week wel Amerikaanse bondgenoten in de regio bestookte, maar Israël niet. Zijn verklaring daarvoor is afschrikking. Zijn uitspraken komen in aanloop naar de Israëlische verkiezingen van 27 oktober, waarbij hij er in peilingen slechter voor staat en de oppositie hem verwijt te hebben gefaald op Iran. Israëlische troepen meldden deze week wel een bergrug in Zuid-Libanon te hebben gezuiverd van Hezbollah-infrastructuur.

Ook in Washington en Teheran speelt binnenlandse politiek mee. Amerikaanse adviseurs waarschuwen Trump dat escalatie de Republikeinse kansen bij de verkiezingen van november kan schaden; volgens pollaggregator Silver Bulletin is de netto steun voor de oorlog fors negatief. Vance wilde donderdag niet zeggen of het conflict vóór die verkiezingen beëindigd wordt. In Iran botsen ondertussen twee lijnen: president Masoud Pezeshkian liet weten onmiddellijk te willen reciproqueren als Washington terugkeert naar een eerder gesloten akkoord, terwijl Rezaei en Ghalibaf de harde lijn verwoorden.

Economische oorlog loopt door

Naast de gevechten voert Washington een economische campagne. Energieminister Chris Wright beloofde deze week maximale druk via uitgebreide sancties tegen Irans handelspartners, en minister van Financiën Scott Bessent kondigde maatregelen aan die zich ook op luchtvaartmaatschappijen en digitale activa richten. De Iraanse rial zakte deze week naar een nieuw dieptepunt tegenover de dollar.

De sleutel ligt bij China, de grootste afnemer van Iraanse olie. Vance zei vrijdag dat Peking op sommige Amerikaanse verzoeken is ingegaan, al benadrukte hij dat China niet alles doet wat gevraagd wordt. Een woordvoerder van het Chinese ministerie van Handel zei donderdag echter dat Peking zich zal verzetten tegen Amerikaanse sancties op handel met Iran, en herhaalde de Chinese afwijzing van unilaterale sancties zonder mandaat van de VN-Veiligheidsraad.

Oekraïne ligt stil sinds de oorlog begon

De gevolgen reiken tot in Oost-Europa. De door de Verenigde Staten bemiddelde vredesonderhandelingen tussen Moskou en Kyiv kwamen dit jaar in drie rondes bijeen: op 23 en 24 januari en op 4 en 5 februari in Abu Dhabi, en op 17 en 18 februari in Genève. Sindsdien liggen ze stil. Zowel Moskou als Kyiv wijt die stilstand aan de Amerikaanse oorlog tegen Iran, die eind februari begon.

Deze week kwam er beweging. President Volodymyr Zelensky zei donderdag in een avondtoespraak dat hij de Amerikaanse gezanten Steve Witkoff en Jared Kushner binnen enkele dagen in Kyiv verwacht. Er zijn voorlopige data afgesproken, en de gezanten reizen ook naar Moskou. Beide mannen bezochten sinds het begin van de bemiddeling meermaals de Russische hoofdstad maar nooit Kyiv; hun laatste bezoek aan het Kremlin was op 22 januari. President Poetin zei woensdag op het Oosters Economisch Forum in Vladivostok dat er een kans is op een regeling van het conflict.

Dat beide dossiers tegelijk naar een eindpunt lijken te bewegen, valt op met het oog op de Amerikaanse verkiezingen van november. Geen van de betrokken partijen heeft dat verband publiekelijk gelegd.

De rekening in Europa

Materieel merkt Europa de oorlog het scherpst. Persbureau Reuters meldde begin augustus dat de Verenigde Staten vrijwel de volledige wereldvoorraad van twee wapensystemen in het Iraanse theater hebben verbruikt. De Amerikaanse denktank CSIS schat dat er meer dan elfhonderd JASSM-kruisraketten zijn ingezet en dat die voorraad pas medio 2027 hersteld is. Volgens persbureau AP kampt het Amerikaanse leger met een ernstig tekort aan geavanceerde onderscheppingsraketten in Europa, grotendeels veroorzaakt door de oorlog tegen Iran, en beschikt Oekraïne over onvoldoende Patriots om zich tegen verdere Russische aanvallen te verdedigen.

Commissievoorzitter Ursula von der Leyen zei woensdag in Brussel dat de Europese Unie een nieuw Oekraïens verzoek van enkele miljarden euro’s voor luchtverdediging heeft ontvangen, inclusief Patriot-systemen, en dat de lidstaten dat in overweging nemen.

Trump ontkende deze week met klem dat er tekorten zijn. Berichten daarover noemde hij op Truth Social onjuist en verraderlijk; volgens hem beschikt zijn land over vrijwel onbeperkte hoeveelheden munitie en wordt er geproduceerd op nooit eerder vertoonde niveaus. In diezelfde reeks berichten schreef hij dat de Verenigde Staten die munitie voorlopig voor zichzelf houden in plaats van ze aan anderen te verkopen, al zou de verkoop aan bondgenoten binnenkort hervatten. Ook stelde hij dat de regering-Biden meer munitie kosteloos aan Oekraïne gaf dan de Verenigde Staten in Iran hebben verbruikt, en kondigde hij aan Europa alsnog om dat geld te vragen.

Tegelijk neemt de druk op Europees grondgebied toe. NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte zei woensdag in Brussel dat Rusland steeds roekelozer wordt, met meer drones en raketten die het bondgenootschappelijke luchtruim langs de oostflank binnenkomen. Hij wees ook op branden bij fabrieken die defensiematerieel voor Oekraïne produceren en op een Russische hybride aanval in Leipzig.

Duitsland hield Rusland eerder deze week verantwoordelijk voor een poging vrachtvliegtuigen op de luchthaven Leipzig/Halle aan te vallen; volgens minister van Binnenlandse Zaken Alexander Dobrindt was het complot beraamd door Russische inlichtingendiensten. Leipzig is een belangrijk knooppunt voor militaire vracht, waaronder Oekraïense Antonov-vluchten. Moskou wijst dergelijke beschuldigingen af en verwijt westerse regeringen anti-Russische paranoia.
Wat er precies door de Straat van Hormuz vaart, blijft omstreden. Washington stelt dat de doorvoer grotendeels is hersteld en dat de Iraanse greep op de zeestraat verdwenen is. Teheran claimt het tegendeel. Onafhankelijke cijfers die dat verschil beslechten, ontbreken vooralsnog.

Wat onbeslist blijft

Zes maanden na het begin van de oorlog is de meest elementaire vraag onbeantwoord: hoeveel olie er werkelijk door de Straat van Hormuz vaart. Washington stelt dat de doorvoer grotendeels is hersteld en dat de Iraanse greep op de zeestraat verdwenen is. Teheran claimt het tegendeel. Beide partijen hebben belang bij hun versie — voor Iran is de blokkade de laatste hefboom, voor de Verenigde Staten is een open zeestraat het bewijs van succes. Onafhankelijke cijfers die dat verschil beslechten, ontbreken vooralsnog.

Even onbeslist is wat “beëindigen” hier zou betekenen. De optie die in Washington besproken wordt, houdt in dat de oorlog voorbij wordt verklaard terwijl de troepenmacht in de regio blijft staan en de economische campagne doorloopt. Vance zei donderdag dat het einde van de gevechten aan Iran is, niet aan de Verenigde Staten.

Twee data staan alvast in de agenda. Vanaf half september beginnen de Joodse feestdagen; de Israëlische defensieminister Israel Katz zei deze week dat zijn land met kracht zal reageren als Iran het in die periode aanvalt. En op 27 oktober gaat Israël naar de stembus, gevolgd door de Amerikaanse verkiezingen in november. In alle drie de hoofdsteden loopt de militaire klok inmiddels gelijk met een politieke.

Bronnen

Al Arabiya English, US military carries out fresh round of strikes against IRGC in Iran, 1 september 2026 — https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/09/01/us-military-carries-out-fresh-round-of-strikes-against-irgc-in-iran
• Al Arabiya English / Reuters, Trump says renewed US campaign against Iran won’t last long, 2 september 2026 — https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/09/02/trump-says-renewed-us-campaign-against-iran-won-t-last-long
• Al Arabiya English / AFP, Iran attacks neighboring countries despite Trump threats, 3 september 2026 — https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/09/03/iran-attacks-neighboring-countries-despite-trump-threats
• Al Arabiya English (Yaghoub Fazeli), Vance says Hormuz oil flow near pre-war levels, China willing to help isolate Iran, 3 september 2026 — https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/09/03/us-probing-alleged-iranian-wedding-strike-but-skeptical-vance
• Al Arabiya English / AFP, Netanyahu says toppling Iran’s regime ‘within reach’, 3 september 2026 — https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/09/03/netanyahu-says-toppling-iran-s-regime-within-reach-
• Al Arabiya English (Donald Self), op basis van The Wall Street Journal, Trump weighs declaring Iran war over, but retains strong military presence, 3 september 2026 — https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/09/03/trump-weighs-declaring-iran-war-over-but-retains-strong-military-presence-us-officials
• The Hill, Vance says current U.S.-Iran conflict not a war, despite recent flareup, 3 september 2026 — https://thehill.com/homenews/administration/6069975-vance-refuses-iran-war-label/
• TASS, Trump says US will soon prevail over Iran (weergave van een interview met GB News), 4 september 2026 — https://tass.com/world/2182393
• TASS, China responded to some of US requests regarding ‘economic war on Iran’ — Vance, 4 september 2026 — https://tass.com/world/2182391
• Anadolu Ajansı (Burc Eruygur), Zelenskyy says Ukraine expects US envoys in Kyiv ‘in the coming days’, 3 september 2026 — https://www.aa.com.tr/en/world/zelenskyy-says-ukraine-expects-us-envoys-in-kyiv-in-the-coming-days-/4046793
• Anadolu Ajansı (Melike Pala), NATO chief says Russia becoming ‘increasingly reckless’, 2 september 2026 — https://www.aa.com.tr/en/world/nato-chief-says-russia-becoming-increasingly-reckless/4045326
• Al Jazeera, Trump calls media ‘treasonous scum’ over reports of low Iran war munitions, 3 september 2026 — https://www.aljazeera.com/news/2026/9/3/trump-calls-media-treasonous-scum-over-reports-of-low-iran-war-munitions
• Axios, Trump rages over munitions shortage reports, 3 september 2026 — https://www.axios.com/2026/09/03/trump-hegseth-munitions-shortage-iran-war