10 augustus 2026

Het akkoord dat de Straat van Hormuz weer zou openen, komt volgens Iran dichterbij, maar wie de kleine lettertjes leest, ziet vooral hoe ver een echte heropening nog weg is. De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi zei zondag dat de onderhandelingen met Oman over nieuwe vaargeulen zich in de "eindfase" bevinden. In één adem voegde hij eraan toe dat die eindfase alleen slaat op het vastleggen van de routes zelf. De straat gaat volgens Teheran pas daadwerkelijk open als de Verenigde Staten aan een reeks aanvullende voorwaarden voldoen.

Dat onderscheid is cruciaal. Sinds Iran de zeestraat eind juli afsloot als reactie op Amerikaanse en Israëlische aanvallen, presenteerde president Donald Trump een naderend akkoord herhaaldelijk als een op handen zijnde doorbraak. De feitelijke contouren wijzen op iets veel voorlopigers. Volgens een ingewijde bron gaat het om een kaderafspraak van zestig dagen, bedoeld om de impasse te doorbreken en technische gesprekken op gang te brengen nadrukkelijk geen permanente oplossing. De afspraak moet bovendien nog worden goedgekeurd door Irans Opperste Nationale Veiligheidsraad. In het voorgestelde schema zouden binnenvarende schepen de vaargeul het dichtst bij de Iraanse kust gebruiken en vertrekkende schepen de geul aan de Omaanse kant — een regeling die Teheran feitelijk zeggenschap geeft over het scheepvaartverkeer dat de Golf binnenkomt. Regionale functionarissen omschreven dat eerder tegenover persbureau Reuters als een van de grootste concessies aan Iran tot nu toe. Reders noemden de constructie moeilijk uitvoerbaar.

Een lijst met voorwaarden

De Iraanse eisen reiken verder dan de zeestraat alleen. Naast het opheffen van de Amerikaanse blokkade en de sancties, en het vrijgeven van bevroren Iraanse tegoeden, verlangt Teheran compensatie voor de Amerikaanse aanvallen en een einde aan wat het "agressie" noemt tegen Iran én tegen zijn bondgenoten in Libanon, de Palestijnse gebieden, Jemen en Irak. Daarmee koppelt Iran de heropening van Hormuz expliciet aan het lot van het hele netwerk van gelieerde milities in de regio — van Hezbollah tot de Houthi's — en maakt het van een lokale scheepvaartkwestie een breekijzer voor de bredere machtsverhoudingen in het Midden-Oosten.

Araghchi benadrukte daarbij dat Iran en de VS niet rechtstreeks onderhandelen en dat Teheran dat ook niet zal doen zolang Washington volgens hem het interim-akkoord van juni schendt met de zeeblokkade die het in juli opnieuw instelde. Communicatie verloopt via tussenpersonen. Dat botst met Trumps eerdere bewering dat gesprekken "maandag" zouden beginnen.

Washington: "we houden het rustig"

Aan Amerikaanse zijde kwam deze week een verklaring voor die schijnbare patstelling. In een interview met Axios liet Trump doorschemeren dat hij bewust kiest voor oplopende economische druk in plaats van een nieuw militair offensief. Hij houdt het "rustig", zei hij, en onderhandelt slechts "half" met Teheran terwijl hij de verslechterende Iraanse economie in de gaten houdt. Iran verkeert volgens hem in slechte staat, kampt met torenhoge inflatie en kan zijn troepen amper betalen. De Amerikaanse zeeblokkade, stelde hij, versterkt die druk. Hij vergeleek de confrontatie met een schaakspel.

In dat licht is de blokkade geen bijkomstigheid of schending, maar de kern van de Amerikaanse aanpak — precies het punt waarop de lezingen van Teheran en Washington uiteenlopen. Het Amerikaanse Centraal Commando meldde inmiddels 55 commerciële schepen te hebben omgeleid sinds de hervatting van de blokkade, en twee vaartuigen te hebben uitgeschakeld.

Opvallend is dat de gevreesde olieprijsexplosie vooralsnog uitblijft. Trump wees erop dat de prijs is gezakt tot iets boven de 75 dollar per vat — en dat terwijl de zeestraat gesloten is, Iran afgelopen weekend een tanker van het staatsoliebedrijf van de Verenigde Arabische Emiraten trof en er brand uitbrak bij een Saoedische raffinaderij in Jazan, die inmiddels is geblust.

Israël ligt op twee fronten dwars

Terwijl Washington en Teheran via omwegen naar elkaar toe schuiven, plaatst Israël zich juist dwars. Premier Benjamin Netanyahu verklaarde zondag in de ministerraad dat Iran onder zijn leiderschap geen kernwapen zal krijgen — "met of zonder akkoord", zolang hij premier is. Die formulering maakt de Israëlische positie op het nucleaire dossier nadrukkelijk onafhankelijk van welke afspraak Washington ook met Teheran sluit.

Dezelfde dag verwierp Netanyahu het vredesplan van vijftien punten dat Trumps zogenoemde "Board of Peace" voor Gaza had opgesteld. Israël trekt zich niet terug uit de enclave zolang Hamas niet volledig ontwapent, aldus de premier — precies de eis die Hamas stelselmatig ontwijkt. De beweging liet weten nog altijd bereid te zijn het stappenplan te volgen en beschuldigde Netanyahu ervan het proces te blokkeren om binnenlands-politieke en electorale redenen. Sinds het staakt-het-vuren van vorig najaar zijn de Israëlische aanvallen op Gaza doorgegaan.

De afwijzing plaatst de belangrijkste bondgenoot van Washington openlijk tegenover een van de vlaggenschipinitiatieven van Trump. Hoe diep die breuk werkelijk is, laat zich lastig vaststellen. Het Turkse persbureau Anadolu berichtte over een verdiepende kloof tussen Washington en Israël over de Amerikaanse wens om meerdere fronten tegelijk af te bouwen. Tegelijk citeerde Axios-journalist Barak Ravid — via het Russische staatspersbureau TASS — een Amerikaanse functionaris die zei dat het Witte Huis zich niet stoort aan Netanyahu's woorden, zolang de premier maar blijft doen wat Washington vraagt, met name het temperen van de aanvallen in Gaza. Volgens diezelfde berichtgeving werken Israëlische vertegenwoordigers op de grond gewoon samen met de Board of Peace. De publieke afwijzing zou in die lezing vooral bedoeld zijn voor Netanyahu's eigen coalitie, terwijl de feitelijke coördinatie doorloopt. Welke van beide beelden klopt, valt op dit moment niet met zekerheid te zeggen; het is goed om te weten dat TASS er belang bij heeft de Amerikaanse greep op Israël cynisch voor te stellen.

Een eindige voorraad, meerdere fronten

Onder al deze bewegingen ligt een hardnekkig probleem dat de speelruimte van Washington beperkt: munitie. De Amerikaanse voorraden geavanceerde onderscheppingsraketten zijn sinds het begin van de oorlog met Iran fors geslonken. Denktank CSIS schatte eerder dat het aantal Patriot-interceptors terugliep van ruim 2.300 naar minder dan 830, met vergelijkbare slijtage bij het THAAD-systeem. Volgens een recent, nog niet onafhankelijk bevestigd mediabericht zou Trump zich door zijn minister van Defensie misleid voelen over de omvang van de voorraden.

Die schaarste raakt niet alleen het Midden-Oosten. Oekraïne kreeg dit jaar volgens president Zelensky nog maar een derde van de luchtafweerraketten die bondgenoten in 2025 leverden, deels doordat voor Kiev bestemde Patriots zijn omgeleid naar het Amerikaanse leger en naar Golfstaten. Analisten wijzen erop dat wat aan de ene tafel wordt verbruikt, aan de andere ontbreekt — of het nu gaat om Iran, Oekraïne of een mogelijk conflict rond Taiwan. De bemiddeling zelf verloopt intussen langs een opvallend niet-westers spoor: Oman levert de vaargeulen, Pakistan onderhoudt de contacten en informeert Saoedi-Arabië, en de Golf-trojka Qatar, Saoedi-Arabië en de Emiraten drong eerder aan op terughoudendheid.

De rode draad door al deze dossiers — Hormuz, Gaza, Libanon — is telkens dezelfde: aangekondigde doorbraken die bij nadere beschouwing op onopgeloste fundamenten rusten, terwijl het geweld op de grond gewoon doorgaat. De oorlog begon eind februari, gevolgd door een broos staakt-het-vuren in april, een intentieverklaring in juni en een nieuwe escalatie in juli. De gesprekken van augustus voegen daar een nieuwe laag aan toe, maar de kern blijft onveranderd: wat wordt verkondigd, en wat feitelijk wordt uitgevoerd, lopen ver uiteen.

Bronvermelding

- Al Arabiya English / Reuters — "Iran says Oman deal is in 'final stages' but US must act to open Strait of Hormuz" (9 augustus 2026)
- Al Arabiya English — kaderafspraak Hormuz, 60-daagse regeling en vaargeulschema, "senior source" (6 augustus 2026)
- Al Arabiya English / AFP — "Netanyahu vows Iran will not have nuclear weapons, with or without deal" (9 augustus 2026)
- Al Arabiya English / Agencies — "Israel rejects Trump's 15-point Gaza plan as Hamas urges US to pressure Netanyahu" (9 augustus 2026)
- Anadolu Agency / Axios — "Trump signals shift toward economic pressure on Iran" (9 augustus 2026)
- TASS / Axios (Barak Ravid) — "US expects Israel to follow its Gaza requests despite Netanyahu's statements" (10 augustus 2026)
- Aanvullende context: US CENTCOM (omgeleide schepen), CSIS (interceptorvoorraden), Kyiv Independent en Al Arabiya/Reuters (Oekraïense luchtafweer), Anadolu (VS-Israël-verhoudingen)