De wereld bevindt zich begin 2026 op een breuklijn. Niet één crisis, maar een opeenstapeling van geopolitieke schokken legt bloot hoe de internationale orde, zoals die na de Koude Oorlog werd vormgegeven, onder zware druk staat. Wat zich afspeelt in Venezuela, Oekraïne, Groenland en het bredere Atlantische en Arctische gebied zijn geen losse dossiers meer, maar onderling verbonden hoofdstukken van een structurele machtsverschuiving.

De rode draad: een assertiever Amerika onder Donald Trump, een defensiever maar ook assertiever Europa, en rivaliserende grootmachten zoals Rusland en China die deze spanningen benutten om het Westen te testen — en soms te splijten.

Venezuela: van regionale crisis naar mondiaal precedent

De Amerikaanse militaire actie in Venezuela vormt misschien wel het meest explosieve moment in deze reeks gebeurtenissen. De arrestatie van president Nicolás Maduro door Amerikaanse eenheden betekende niet alleen een regime-wisseling van buitenaf, maar vooral een doorbreking van een internationaal taboe.

Waar eerdere Amerikaanse interventies vaak werden verpakt in multilaterale kaders of langdurige campagnes, was deze actie:

• snel
• direct
• en expliciet unilateraal

Washington legitimeerde de operatie met verwijzingen naar drugshandel, mensenrechtenschendingen en regionale stabiliteit. Maar internationaal werd vooral gekeken naar de methode: een staatshoofd van een soeverein land dat zonder VN-mandaat wordt opgepakt en afgevoerd.

Dat heeft verstrekkende gevolgen:

• Voor landen in Latijns-Amerika roept het herinneringen op aan de Koude Oorlog.
• Voor Rusland en China bevestigt het het beeld van een VS die internationaal recht selectief toepast.
• Voor bondgenoten van de VS creëert het een ongemakkelijke vraag: waar ligt de grens?

De Amerikaanse poging om Venezuela-gelinkte olietankers te onderscheppen — zelfs wanneer deze onder Russische vlag varen — vergroot die spanning. Hier raakt sanctiebeleid direct aan militaire confrontatie tussen kernmachten.

Latijns-Amerika: autonomie versus intimidatie

De echo van Venezuela klinkt luid door in de regio.

Colombia

President Gustavo Petro reageerde fel op Amerikaanse kritiek en herinnerde Washington eraan dat hij grondwettelijk opperbevelhebber is van de strijdkrachten. Zijn boodschap was meer dan symbolisch: Colombia, historisch een trouwe Amerikaanse partner, verzet zich tegen publieke disciplinering.

Petro’s reactie weerspiegelt een bredere trend in Latijns-Amerika: landen willen samenwerking met de VS, maar niet tegen elke prijs.

Cuba

De uitspraken van senator Lindsey Graham — dat de “dagen van Cuba geteld zijn” — werden in de regio gezien als ronduit destabiliserend. Ze suggereren dat Venezuela geen eindpunt is, maar een begin van escalatie.

Voor Havana bevestigt dit de overtuiging dat Amerikaanse regime-change-politiek weer volledig terug is.

Nederland en het Caribisch gebied

Opmerkelijk is de Nederlandse stap om zich terug te trekken uit Amerikaanse anti-drugsoperaties in internationale Caribische wateren. De reden: bezwaar tegen dodelijke tactieken zonder juridisch kader. Het is een zeldzaam voorbeeld van een NAVO-bondgenoot die expliciet afstand neemt van Amerikaanse militaire methodes.

Oekraïne: van oorlog naar beheerde instabiliteit

In Oekraïne verschuift de focus langzaam van oorlogvoering naar post-oorlogse orde, zonder dat vrede al in zicht is.

De Coalition of the Willing, een groep van voornamelijk Europese landen, tekende in Parijs een verklaring die voorbereidt op:

• veiligheidsgaranties voor Oekraïne;
• langdurige militaire ondersteuning;
• en mogelijke troepeninzet na een staakt-het-vuren.

De Verenigde Staten willen daarin een andere rol spelen: geen grondtroepen, maar wel leiding over een high-tech monitoringoperatie met drones, satellieten en sensoren. Dit wijst op een nieuw model: technologische controle in plaats van massale aanwezigheid.

Het onderliggende besef in Europa is duidelijk: zelfs als de oorlog stopt, blijft Rusland een structurele veiligheidsuitdaging.

Trump en Amerika: machtspolitiek zonder omwegen

De rode draad in vrijwel alle dossiers is de veranderde Amerikaanse houding onder Trump. Waar eerdere regeringen nog balans zochten tussen macht en legitimiteit, overheerst nu transactiedenken:

• veiligheid boven consensus
• snelheid boven overleg
• macht boven symboliek

Dit verklaart zowel Venezuela als Groenland, zowel de Cariben als Oekraïne. In Washington groeit de overtuiging dat afschrikking alleen werkt als dreiging geloofwaardig is — ook tegenover bondgenoten.

Groenland: het Arctisch breekpunt

Groenland is het meest symbolische dossier van allemaal. Trump’s uitspraken dat de VS Groenland “nodig heeft” — en dat militaire druk niet wordt uitgesloten — raakten een Europese zenuw.

Voor Denemarken is Groenland geen omgeving, maar een kernonderdeel van het koninkrijk. De waarschuwing dat een Amerikaanse aanval het einde van de NAVO zou betekenen, werd in Europa serieus genomen.

Waarom Groenland?

• strategische ligging tussen Noord-Amerika en Europa
• cruciale radar- en raketverdedigingscapaciteit
• toegang tot zeldzame grondstoffen
• smeltend ijs opent nieuwe zeeroutes

Het Arctisch gebied ontwikkelt zich razendsnel tot nieuw machtscentrum.

Rusland,  China en Iran: de tegenpool

Rusland reageerde met scherpe woorden. Dmitri Medvedev spiegelde Amerikaanse dreigtaal met de boodschap: “Speel geen spelletjes met Rusland.”

China ging verder en noemde de arrestatie van Maduro openlijk een ontvoering. Beijing presenteert zich steeds nadrukkelijker als verdediger van soevereiniteit — vooral wanneer dat de VS schaadt.

Iran, hoewel minder zichtbaar in deze berichtgeving, schaart zich diplomatiek achter deze lijn en ziet in de Amerikaanse acties een bevestiging van zijn lang gekoesterde wantrouwen.

Samen vormen deze landen geen hecht blok, maar wel een functionele tegenmacht.

Conclusie: naar een ruwe wereldorde

De wereld beweegt zich weg van een regels-gedreven systeem naar een machtsgedreven realiteit:

• Amerika test grenzen
• Europa probeert te stabiliseren
• Rusland en China benutten elke scheur
• regionale spelers zoeken autonomie

Dit is geen terugkeer naar de Koude Oorlog, maar een nieuwe fase: multipolair, technologisch, onvoorspelbaar.

De vraag is niet of de wereldorde verandert, maar hoe snel, hoe hard en wie de gevolgen draagt.

Bronvermelding & gebruikte nieuwsbronnen

Venezuela – Amerikaanse militaire actie & nasleep

• Al Mayadeen (EN) – US kidnapping of Maduro / tanker intercept plans
• Anadolu Agency (AA) – China condemns US kidnapping of Maduro
• Newsweek – China-made military radars may have failed Venezuela
• Reuters – International reactions to US operation in Venezuela
• Associated Press (AP) – Latin American reactions to Venezuela raid

Latijns-Amerika – Colombia, Cuba & regionale spanningen

• Anadolu Agency (AA) – Colombian president dismisses US criticism
• Anadolu Agency (AA) – US Sen. Graham warns Cuba’s days are numbered
• Newsweek – Regional fallout after US military action in Venezuela
• NOS (NL) – Nederland schaalt anti-drugsoperaties met VS af

Oekraïne – Oorlog, veiligheid en post-conflict planning

• Al Mayadeen (EN) – Coalition of the Willing signs declaration
• Al Mayadeen (EN) – US plans high-tech ceasefire monitoring operation
• Reuters – Ukraine allies meet in Paris on security guarantees
• Euronews – France and UK confirm post-ceasefire troop plans
• Council of the EU – Paris Declaration on security guarantees for Ukraine

Verenigde Staten & Trump – Buitenlands beleid en machtspolitiek

• Newsweek – Trump Greenland threats and NATO concerns
• Newsweek – Russia-Ukraine war context & Trump rhetoric
• Anadolu Agency (AA) – Experts urge world to take Trump’s Greenland threats seriously
• NOS (NL) – Witte Huis sluit militaire optie voor Groenland niet uit

Groenland & Arctische geopolitiek

• Al Mayadeen (EN) – Denmark condemns US threats over Greenland
• Al Mayadeen (EN) – US attack on Greenland would mean NATO’s end – Denmark
• Reuters – European leaders say only Greenland and Denmark decide future
• Newsweek – NATO leaders issue message to Trump over Greenland
• Le Monde (EN) – Greenland must remain European

Europa & NAVO – Strategie, autonomie en spanningen

• Newsweek – Denmark should be worried about Trump Greenland threats
• Reuters – European responses to US unilateral actions
• Financial Times – Europe seeks strategic autonomy amid US unpredictability

Rusland – Reacties en strategische positionering

• Anadolu Agency (AA) – Medvedev mirrors US warning: don’t play games with Russia
• Al Mayadeen (EN) – Russia backs Venezuela’s sovereignty
• Newsweek – Russia mocks Western response to Greenland issue

China & Iran – Multipolaire tegenmacht

• Anadolu Agency (AA) – China condemns US actions in Venezuela
• Chinese Ministry of Foreign Affairs – officiële verklaringen
• Al Mayadeen (EN) – Iran, China and Russia oppose US unilateralism
• Reuters – China and Russia stress sovereignty and non-interference

Aanvullende context & analyse

• International Crisis Group – Global order under strain
• RAND Corporation – US unilateralism and global security implications
• Chatham House – Multipolar world dynamics