Davos/Washington – 21 januari 2026

Wat begon als een nieuwe ronde stevige taal van Donald Trump over Groenland, is in enkele dagen uitgegroeid tot een bredere geopolitieke schokgolf. Terwijl de Amerikaanse president zijn inzet verhoogt in het hoge noorden en NAVO-bondgenoten publiek én privé onder druk zet, zoeken Europese leiders naar harde tegenmaatregelen. Van militair vertoon tot financiële hefboomwerking via Amerikaanse staatsobligaties. Tegelijkertijd verschuift de aandacht naar andere fronten: Latijns-Amerika wordt opnieuw een speelveld van druk en tegenzet, Rusland probeert de crisis te benutten in zijn “multipolaire” narratief, en rond Iran neemt de retoriek existentiële vormen aan. Ook Oekraïne waarschuwt voor uitsluiting uit Trump’s beoogde “Board of Peace”, terwijl Rusland en Belarus mogelijk wél toegang krijgen.

In Davos, het decor van internationale netwerken, wordt ondertussen zichtbaar hoe snel internationale orde kan veranderen wanneer bondgenootschappen worden behandeld als transacties en veiligheid wordt verwoord in ultimata.

Groenland: een territoriale kwestie wordt een NAVO-crisis

Trump herhaalde de afgelopen dagen dat er “no going back” is in zijn streven naar volledige Amerikaanse controle over Groenland. Volgens Trump essentieel voor “national and world security”. Zijn gesprekken met NAVO-topman Mark Rutte gebruikte hij om te suggereren dat “iedereen het ermee eens is”, al tonen Europese reacties precies het omgekeerde: brede weerstand, groeiende ergernis en harde taal in Davos.

Frankrijk speelt daarin een hoofdrol. President Emmanuel Macron zette in Davos de toon met een boodschap die nauwelijks verborgen was. Europa kiest “respect boven pestkoppen”. Kort daarna ging Parijs verder dan woorden en vroeg officieel om een NAVO-oefening in Groenland, waarbij Frankrijk zelf bereid is mee te doen. De oefening is zowel een afschrikking als een statement: Groenland is geen onderhandelbaar object, maar een veiligheidsvraag binnen bondgenootschappelijke afspraken.

De diplomatie escaleerde verder toen Trump privéteksten van NAVO-bondgenoten publiceerde waaronder berichten van Macron die opriep tot koerswijziging rond Groenland. In de praktijk veranderde dat het karakter van de crisis: vertrouwelijke diplomatie werd publiek theater. Bondgenoten zagen er een waarschuwing in dat zelfs gesloten communicatie kan worden ingezet als drukmiddel.

In Denemarken werden de reacties nog scherper. Een Deense politicus stelde openlijk dat, als de VS militaire middelen zou gebruiken om Groenland te verkrijgen, Deense troepen zich daartegen zouden verzetten, zelfs met het risico op een direct conflict tussen bondgenoten. Het is een scenario dat tot voor kort ondenkbaar leek: NAVO-landen die elkaar militair tegenover staan.

Europa’s tegenzet: van ‘kolonialisme’ tot financiële wapens

Europa blijft intussen niet bij morele verontwaardiging. In media en politieke reacties wordt Trump’s Groenlandbeleid steeds vaker gelabeld als “nieuw kolonialisme”. Maar onder de oppervlakte gaat het om iets concreters: hoe druk te weerstaan zonder de trans-Atlantische relatie volledig te breken.

Daarbij schuift Europa langzaam op van klassieke instrumenten (tarieven en handelsmaatregelen) naar een nieuw taboe in geopolitiek: financiële druk via US Treasuries. In analyses en berichtgeving duikt het scenario op dat Europese landen hun grote posities in Amerikaanse staatsobligaties als hefboom zouden kunnen gebruiken. Het is een optie die zelden openlijk wordt besproken, juist vanwege de potentiële impact op de wereldwijde financiële stabiliteit. Alleen al het suggereren ervan kan markten beïnvloeden en dat maakt het een krachtig signaal, ook als de stap nooit wordt gezet.

Rusland: crisis als kans voor het multipolaire verhaal

Voor Moskou biedt deze crisis een duidelijke strategische winst. Het bewijst dat het Westen intern verdeeld raakt. Minister Lavrov verkondigde dat een multipolaire wereldorde opkomt ondanks westerse druk en de Groenlandcrisis past naadloos in die boodschap. Niet alleen omdat Europa en de VS botsen, maar ook omdat NAVO-eenheid in twijfel wordt getrokken.

Lavrov ging bovendien expliciet in op Trump’s veiligheidsargument. Rusland, zo stelde hij, heeft geen plannen om Groenland “te grijpen” en Washington zou dat “heel goed weten”. Daarmee probeert Moskou het fundament onder Trump’s rechtvaardiging weg te slaan. Als Rusland en China Groenland niet willen innemen, waarom is “complete and total control” dan noodzakelijk?

Het is een slimme retorische manoeuvre, zeker gecombineerd met Rusland’s parallelle aanwezigheid in de Amerikaanse invloedssfeer.

Latijns-Amerika: Cuba en Venezuela weer in het centrum

Terwijl de aandacht in Europa op Groenland gericht is, groeit de spanning in Latijns-Amerika. Een Russische minister bezocht Cuba juist op het moment dat Trump de druk op Havana opvoert. In geopolitieke termen is dit klassieke tegenzet-politiek. De VS oefent druk uit in zijn regio, Rusland laat zien dat het daar kan terugduwen.

Ook Venezuela keert terug als dossier. Trump suggereerde dat oppositieleider María Corina Machado een rol kan krijgen in het traject rond Venezuela’s toekomst na de recente Amerikaanse operatie tegen Maduro. Maar in Washington zelf klinkt tegenwind: een Amerikaanse vertegenwoordiger waarschuwde dat Trump het Congres zou hebben omzeild bij stappen rond een “gestolen” Venezolaans bezit. Daarmee wordt duidelijk dat de strijd om Venezuela niet alleen regionaal is, maar ook binnenlandse juridische en politieke spanning oproept in de VS.

Iran: retoriek verandert in existentiële afschrikking

Naast Groenland vormt Iran de tweede grote escalatie-as. Iraanse parlementariërs verklaarden dat een aanval op opperste leider Ali Khamenei neerkomt op oorlog met de “hele islamitische wereld” en zelfs op een jihad-declaratie.

Trump reageerde in dezelfde sfeer van maximale afschrikking. Hij zei “very firm instructions” te hebben achtergelaten: als Iran hem zou vermoorden, zou Iran “van de aardbodem worden weggevaagd”. In andere bewoordingen stelde hij dat het hele land dan “opgeblazen” zou worden. Deze dreiging is te verbinden aan de binnenlandse Iraanse crisis. De massale protesten en een harde crackdown. Die combinatie met interne instabiliteit en externe dreiging, maakt het risico op misrekening groter. Retoriek wordt in zo’n context niet alleen propaganda, maar een mechanisme dat escalatie kan versnellen.

Oekraïne: strijd om toegang tot de ‘Board of Peace’

Tegen de achtergrond van Groenland en Iran duikt ook een institutionele strijd op. Trump’s “Board of Peace” werd aanvankelijk voorgesteld als een diplomatiek initiatief, maar kreeg steeds meer de vorm van een parallel platform naast de Verenigde Naties. Trump nuanceerde dat het de VN niet hoeft te vervangen (“you got to let the UN continue”), maar liet tegelijk ruimte voor de gedachte dat het wel degelijk een alternatief kan zijn.

Oekraïne ziet daarin een directe dreiging. President Zelenskyy vroeg zich openlijk af waarom Oekraïne geen duidelijke plek in de board lijkt te krijgen, terwijl Rusland en Belarus mogelijk wél betrokken worden. Daarmee wordt zichtbaar wat in meerdere dossiers terugkomt: de strijd om procesmacht. Niet alleen wie wint, maar vooral wie aan tafel zit en wie het proces definieert, bepaalt de uitkomst.

Overig nieuws: NAVO als transactie en de ‘Trump-doctrine’ in wording

Een terugkerend element in vrijwel alle dossiers is Trump’s framing van internationale instituties als afhankelijk van Amerikaanse goodwill. Hij verklaarde dat NAVO “niet sterk is zonder de VS” en dat hij het bondgenootschap uit de “ash heap of history” heeft gered. In dezelfde logica passen ook zijn pogingen om vredesstructuren te herontwerpen via de Board of Peace. Een format waarin politieke vertrouwelingen en informele diplomatie een opvallende rol krijgen.

Wat in Davos zichtbaar wordt, is dat deze lijn wereldwijd wordt gelezen als een nieuwe doctrine: internationale orde niet als netwerk van regels, maar als onderhandelbare machtsruimte.

Conclusie: een wereldorde onder druk

De afgelopen dagen laten zien hoe 1  dossier — Groenland — kan uitgroeien tot een structurele stresstest voor de trans-Atlantische alliantie. Wat begon als een territoriale claim, raakt nu aan NAVO-cohesie, Europese soevereiniteit, markten en militaire posture. Tegelijk blijft de crisis niet geïsoleerd: Rusland benut de verdeeldheid om multipolariteit te verkopen, Latijns-Amerika wordt opnieuw een speelveld van druk en tegenzet, Iran escaleert richting existentiële afschrikking, en Oekraïne waarschuwt dat vredesprocessen zonder legitimiteit slechts nieuwe conflictarchitectuur opleveren.

Wat Davos 2026 vooral toont: de vraag is niet alleen wie de macht heeft, maar wie de regels schrijft en of bondgenootschappen bestand zijn tegen een wereld waarin macht opnieuw wordt verpakt als deal.

Bronvermelding (divers + internationale topmedia)

Reuters (20 jan 2026) — *Trump, sharing leaked texts and AI mock-ups, vows “no going back” on Greenland*
[https://www.reuters.com/business/davos/us-treasury-secretary-bessent-brushes-off-hysteria-over-greenland-2026-01-20/](https://www.reuters.com/business/davos/us-treasury-secretary-bessent-brushes-off-hysteria-over-greenland-2026-01-20/)

Reuters (15 jan 2026) — *Trump’s Greenland push prompts NATO scramble for Arctic security ideas — and survival*
[https://www.reuters.com/world/europe/trumps-greenland-push-prompts-nato-scramble-arctic-security-ideas-survival-2026-01-15/](https://www.reuters.com/world/europe/trumps-greenland-push-prompts-nato-scramble-arctic-security-ideas-survival-2026-01-15/)

*Associated Press / AP News (20 jan 2026) — *Russia’s top diplomat says NATO faces a deep crisis over Greenland*
[https://apnews.com/article/russia-lavrov-trump-putin-nato-greenland-ukraine-f4026977b1f4fb4d08be07ed54c34c07](https://apnews.com/article/russia-lavrov-trump-putin-nato-greenland-ukraine-f4026977b1f4fb4d08be07ed54c34c07)

PBS NewsHour (20 jan 2026) — *Russia’s Lavrov says “we are watching” as NATO faces crisis over Trump and Greenland*
[https://www.pbs.org/newshour/world/russias-lavrov-says-we-are-watching-as-nato-faces-crisis-over-trump-and-greenland](https://www.pbs.org/newshour/world/russias-lavrov-says-we-are-watching-as-nato-faces-crisis-over-trump-and-greenland)

Financial Times (jan 2026) — *Treasuries could be Europe’s best defence for Greenland*
[https://www.ft.com/content/7d64364f-467d-43a1-aece-c0e7b96a3315](https://www.ft.com/content/7d64364f-467d-43a1-aece-c0e7b96a3315)

Financial Times (jan 2026) — *Could Europe really leverage its $12.6tn pile of US assets?*
[https://www.ft.com/content/beeaf869-ca12-4178-95a1-bfb69ee27ae4](https://www.ft.com/content/beeaf869-ca12-4178-95a1-bfb69ee27ae4)

The Guardian (20 jan 2026) — *Bessent urges Europe not to retaliate against Trump’s Greenland tariffs*
[https://www.theguardian.com/business/2026/jan/20/scott-bessent-europe-trump-greenland-tariff-us-wef-davos](https://www.theguardian.com/business/2026/jan/20/scott-bessent-europe-trump-greenland-tariff-us-wef-davos)

CBS News (20 jan 2026) — *Danish pension fund to sell $100 million in U.S. Treasuries*
[https://www.cbsnews.com/news/danish-pension-fund-treasuries-government-finances-trump-greenland/](https://www.cbsnews.com/news/danish-pension-fund-treasuries-government-finances-trump-greenland/)

* **Al Arabiya (21 jan 2026)** — *France asks for a NATO exercise in Greenland, is ready to participate*
[https://english.alarabiya.net/News/world/2026/01/21/france-asks-for-a-nato-exercise-in-greenland-is-ready-to-participate-](https://english.alarabiya.net/News/world/2026/01/21/france-asks-for-a-nato-exercise-in-greenland-is-ready-to-participate-)

Newsweek (20 jan 2026) — *Donald Trump Leaks Private Texts From NATO Allies—Read in Full*
[https://www.newsweek.com/donald-trump-leaks-private-texts-from-nato-allies-read-in-full-11384740](https://www.newsweek.com/donald-trump-leaks-private-texts-from-nato-allies-read-in-full-11384740)

Newsweek (21 jan 2026) — *Trump-Iran War: strikes, protests*
[https://www.newsweek.com/trump-iran-war-strikes-protests-11391022](https://www.newsweek.com/trump-iran-war-strikes-protests-11391022)

Anadolu Agency (20 jan 2026)— *Russia has no plans to “seize” Greenland, US “knows well”: Top diplomat*
[https://www.aa.com.tr/en/world/russia-has-no-plans-to-seize-greenland-us-knows-well-top-diplomat/3805129](https://www.aa.com.tr/en/world/russia-has-no-plans-to-seize-greenland-us-knows-well-top-diplomat/3805129)

Al Mayadeen (jan 2026) — *Europe calls Trump Greenland bid “new colonialism”, to halt it*
[https://english.almayadeen.net/news/politics/europe-calls-trump-greenland-bid--new-colonialism---to-halt](https://english.almayadeen.net/news/politics/europe-calls-trump-greenland-bid--new-colonialism---to-halt)