In de vroege uren van 3 januari 2026 veranderde Venezuela van crisisstaat in frontlinie. Explosies boven Caracas, meldingen van stroomuitval en luchtaanvallen, en vervolgens een claim die de internationale diplomatie in een vrije val bracht: de Verenigde Staten zouden de Venezolaanse president Nicolás Maduro en zijn vrouw hebben gevangengenomen en uit het land gevlogen. 

Een operatie die tegelijk ‘arrestatie’ én machtswisseling moet zijn

De kern van het drama zit niet alleen in de aanval zelf, maar in de framing ervan. De Trump-regering presenteert de actie in de ene adem als een soort law-enforcement missie (Maduro naar de VS om vervolgd te worden), en in de andere adem als een geopolitieke ingreep met bestuurlijke gevolgen. Reuters vat die spanning scherp samen: juristen en experts noemen de combinatie van argumenten juridisch incoherent, omdat “arrestatie” en “politieke controle” verschillende juridische regimes veronderstellen. 

En toen kwam die zin die wereldwijd alarmbellen deed afgaan: Trump zei dat de VS Venezuela “gaan runnen” totdat een “veilige” machtsoverdracht mogelijk is. 

Dat is, in één klap, de facto erkenning van regime change als beleidsinstrument—zonder VN-mandaat, en zonder de klassieke diplomatieke verpakking.

Het beeld dat de boodschap moest dragen

De retoriek werd vergezeld door propaganda die eerder bij oorlogen uit de vorige eeuw hoort: Trump plaatste een foto van Maduro geboeid en geblinddoekt in Amerikaanse hechtenis. 

Of het beeld authentiek is of strategisch geselecteerd, het effect is hetzelfde: het is een signaal aan bondgenoten én rivalen dat Washington bereid is soevereiniteit letterlijk te overschrijven.

Caracas in onzekerheid: wie bestuurt Venezuela nu?

Aan Venezolaanse kant ontstond vrijwel onmiddellijk een machtsvacuüm. Vicepresident Delcy Rodríguez verklaarde dat men “niet weet” waar Maduro is en eiste “proof of life”. 

Kort daarop meldden vier bronnen aan Reuters dat Rodríguez in Rusland zou zijn—iets wat Moskou publiekelijk betwistte, maar wat de indruk versterkt dat Caracas steun en bescherming zoekt in zijn resterende bondgenootschappen. 

Het is precies dit soort bestuurlijke mist—waar is de president, wie heeft het bevel over het leger, wie beheert de staatskas en de olie-installaties?—dat interventies historisch zo onvoorspelbaar maakt. Het risico is niet alleen chaos op straat, maar ook een strijd tussen veiligheidsdiensten, legeronderdelen, en politieke facties over legitimiteit.

De internationale reactie: verontwaardiging, voorzichtigheid, en juridisch wegkijken

Rusland riep de VS op Maduro en zijn vrouw vrij te laten en noemde de actie een grove inbreuk op soevereiniteit. 

In Europa viel vooral de voorzichtigheid op: de Duitse bondskanselier Friedrich Merz noemde de juridische beoordeling “complex” en stelde dat internationaal recht het leidende kader moet blijven—een formulering die ruimte laat om niet direct partij te kiezen. 

Die terughoudendheid is op zichzelf veelzeggend. Ze reflecteert een wereld waarin staten worstelen met een harde realiteit: als een dominante macht besluit dat regels hinderlijk zijn, blijken instituties vaak traag, verdeeld of machteloos.

De juridische kern: waarom dit de “rules-based order” ondermijnt

Onder het VN-Handvest is het gebruik van geweld in beginsel verboden, behalve bij zelfverdediging of met VN-mandaat. De Amerikaanse redenering—Maduro arresteren op basis van aanklachten rond drugs/terrorisme—overtuigt veel juristen niet, omdat strafrechtelijke vervolging geen volwaardige grond is om militair geweld in een soeverein land te gebruiken. 

Dit is het echte breekpunt: het Westen heeft decennialang de “rules-based order” gepresenteerd als een normatief model. Als de architect ervan nu zegt: we doen het toch, dan verandert het systeem van regels in een systeem van precedenten. En precedenten worden door anderen gekopieerd.

Machtspolitiek in het westelijk halfrond

Wat hier onder de oppervlakte speelt is een strategische herinrichting van invloed in Latijns-Amerika. De boodschap is: het westelijk halfrond is geen vrij speelveld voor rivalen. De operatie past daarmee in een bredere trend van invloedssferen in plaats van multilaterale afspraken.

Dat blijkt ook uit Trumps escalatoire taal richting buurlanden. Hij viel de Colombiaanse president Gustavo Petro frontaal aan (“watch his ass”) in dezelfde pers- en nieuwscyclus rond Venezuela. 

Het effect: Venezuela wordt niet als geïsoleerd dossier behandeld, maar als modelcase—een demonstratie richting de regio.

De grotere betekenis: één week in januari, meerdere fronten in de wereld

Wat deze crisis extra zwaar maakt, is dat ze niet alleen staat. In dezelfde dagen spelen andere ontwikkelingen die samen een patroon vormen: geopolitiek wordt harder, militairder, en minder gebonden aan instituties.

Oekraïne: veiligheidsgaranties als Europese troepen op Oekraïense bodem

President Zelensky stelt dat een vredesdeal alleen houdbaar is als die gepaard gaat met fysieke militaire aanwezigheid van het VK en Frankrijk in Oekraïne. 

Dat is geen detail, maar een fundamentele verschuiving: vredesarchitectuur wordt opnieuw militair georganiseerd, met Europese ‘boots on the ground’ als afschrikking.

Rusland: geen signaal van de-escalatie

Poetin’s nieuwjaarstoespraak bevatte volgens berichtgeving geen enkele aanwijzing dat Moskou de oorlog in 2026 wil beëindigen; de nadruk lag op loyaliteit, opoffering en doorzetten. 

Inlichtingenoorlog en narratiefstrijd

In dezelfde periode meldde The Kyiv Independent (op basis van CNN) dat de CIA Poetin’s claim dat Oekraïne zijn residentie aanviel niet onderschrijft. 

Ook dat past in het grotere beeld: staten vechten niet alleen met wapens, maar met “bewijs”, claims, ontkenningen en internationale perceptie.

Wat dit waarschijnlijk betekent voor de komende jaren

De aanval op Venezuela werkt als een versneller op drie trends:

1. Normalisering van unilaterale macht
   Als “arrestatie” + “tijdelijk bestuur” als legitimatie wordt gebruikt, verschuift de drempel voor vergelijkbare acties elders.
2. Instituten als decor in plaats van scheidsrechter
   De VN, het internationaal recht en de diplomatie blijven bestaan, maar verliezen gewicht wanneer grote spelers besluiten dat snelheid en macht belangrijker zijn dan proces.
3. Regionale kettingreacties
   Latijns-Amerika kan in blokken splijten: staten die meebewegen met Washington, staten die zich juist vastklampen aan alternatieve beschermers (Moskou, Beijing, Teheran), en staten die proberen te laveren—met instabiliteit als bijproduct.

Bronnen & referenties

VS–Venezuela: aanval, arrestatie en bestuurlijke claims

• Al Arabiya English –
  Trump says US is going to run Venezuela until safe transition of power can take place
  Trump posts photo of handcuffed, blindfolded Maduro
  Trump says Colombia president should “watch his ass”
• Reuters –
  Trump administration aware of reported explosions in Venezuelan capital
  Venezuela vice president Rodriguez in Russia, four sources say
  World reacts to US strikes on Venezuela
• Associated Press (AP) –
  US strikes Venezuela, Trump claims Maduro captured
• TASS (Russia) –
  Russia demands release of Venezuela’s Maduro, calls US actions illegal
• Anadolu Agency (AA) –
  Venezuelan vice president says unaware of Maduro’s whereabouts

Internationale reacties & internationaal recht

• Anadolu Agency (AA) –
  German chancellor calls legal assessment of US strikes on Venezuela “complex”
• United Nations / VN-gerelateerde verklaringen (via Reuters & AP) –
  Reacties op soevereiniteit, VN-Handvest en precedentwerking

Breder geopolitiek kader

• Al Mayadeen English –
  Concern grows over Trump’s unauthorized war
  Trump says US to run Venezuela, implicitly threatens Petro
• The Kyiv Independent –
  CIA rejects Putin’s claim of Ukrainian attack on his residence
  Zelensky: peace deal must include UK, France military presence in Ukraine
  Zelensky announces high-level meetings as push for peace continues

 Rusland & Oekraïne (context wereldorde)

• The Kyiv Independent –
  Putin’s New Year speech shows no intention to end the war in 2026
• Reuters / CNN (via Kyiv Independent) –
  Inlichtingenanalyse en internationale reacties

Strategische documenten

• U.S. National Security Strategy 2025 (NSS 2025)
  – Hoofdstukken over het westelijk halfrond, grootmachtconcurrentie en invloed van China, Rusland en Iran in Latijns-Amerika